پشت او را راست نگه دارد ، بس است » . ابن ماسويه طبيب ، وقتى اين روايت را ديد گفت : اگر به اين عمل كنند ، از همه بيمارىها رها مىشوند و بيمارستانها و داروخانهها تعطيل مىشود .
قرطبى در شرح الاسماء گويد : اگر بقراط تقسيم بالا را مىشنيد ، در شگفت مىشد ؛ گرچه غزالى ، تقسيم بالا ( غذا ، آب ، هوا ) را به « بعضى » نسبت داده است . ابن القيم در الهدى النبوى گويد : غذا سه مرتبه دارد مرتبهء حاجت ، مرتبهء كفايت و مرتبهء زيادت . پيغمبر ( ص ) فرموده است : انسان چند لقمه بخورد كه پشتش راست بماند و قوّتش نابود نشود ، و اين يك سوم شكم است ، يك سوم دوم براى آب و يك سوم آخر براى تنفس ، و اين براى بدن و قلب مفيدتر است . عايشه گويد : وقتى كسى در خانه پيغمبر ( ص ) مريض مىشد ، ديگ ( جوشانده ) بر بار بود تا كار يكطرفه شود .
( 1 )
پيغمبر ( ص ) اخبار امتهاى پيشين را با اصحاب تكرار مىكرد
روايت است كه پيغمبر ( ص ) گاه تا صبح از داستانهاى بنى اسرائيل حكايت مىكرد و جز براى نماز برنمىخاست . مؤلف گويد : اين امتثال امر قرآن است كه فرمود : «
وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ
» « 1 » نيز فرموده است : «
يُرِيدُ اللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَ يَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ
» . « 2 »
در واقع كار تاريخ ، احوال امتهاى گذشته است با ذكر نامها و لقبهايشان و رسوم و اخبارشان و علوم و آثارشان . تاريخ نه تنها مورد توجه شاهان و بزرگان است ؛ بلكه رعاياى گمنام نيز در جستجوى آن هستند و خداوند نيز در قرآن ، اخبار پيامبران و امتهاى پيشين ، همچون سبأ ، احقاف ، حجر ، مكه ، مدينه ، مدين و مصر را ذكر كرده ، و تأمّل و عبرت گرفتن گردش روزگار را توصيه فرموده است : «
قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلُ
» . « 3 » آوردهاند : عمر و ابو موسى شبى تا صبح مذاكره فقه مىكردند ، ابو موسى موقع نافله گفت : « الصلاة » و عمر گفت : « انّى فى الصّلاة » .
( 2 )
انصار بين نماز مغرب و عشا تمرين تيراندازى مىكردند
بخارى از رافع بن خديج روايت مىكند كه ما نماز مغرب را با پيغمبر ( ص ) مىخوانديم و بازمىگشتيم و هر كدام جايگاه تيرهاى خود را مىدانستيم ، و بازهم تيراندازى مىكرديم تا به خانه خود برسيم .
هامش
( 1 ) . ابراهيم ، 5 .
( 2 ) . نساء ، 26 .
( 3 ) . روم ، 42 .