( 1 )
كارگران در بستانها
در صحيحين و غيره آمده است كه از ابو هريره پرسيدند : چرا مهاجران و انصار اين روايتها كه تو مىگويى ، نمىگويند ؟ گفت : انصار مشغول كار روى زمينهايشان بودند و مهاجران مشغول معامله در بازار .
سمهودى در جواهر العقدين آورده است كه عمر روزى على ( ع ) را نديد ، پرسيد : ابو الحسن كجاست ؟ گفتند : سر زمين است ، گفت : نزد او برويم . آن حضرت را در حالى يافتند كه كار مىكرد . ساعتى به او كمك كردند ، آنگاه به سخن گفتن نشستند . . . .
در ارشاد السارى آمده است كه كسى بر ابو درداء مىگذشت و او نهال جوز مىنشاند . گفت :
تو پيرى سالخوردهاى و اين درخت پس از چندين و چند سال بر مىدهد . ابو درداء جواب داد : چه مىشود كه اجرش را من ببرم و ميوهاش را ديگرى بخورد . پيشتر گفتيم كه پيغمبر ( ص ) دست سعد را كه براى معيشت عيال خود بيل مىزد ، بوسيد .
( 2 )
كسانى از صحابه كه زمين را به مزارعه دادند
در الاصابه در احوال جبر بن عتيك انصارى آمده است كه جبر ، سعد و ابن مسعود زمين خود را به يك سوم يا يك چهارم محصول به مزارعه مىدادند .
( 3 )
استخراج آبهاى زيرزمينى
در الاصابه در احوال عبد الله بن عامر بن كريز قرشى آمده است كه آب دهان پيغمبر ( ص ) را بلعيد . حضرت فرمود : او هيچ زمينى را نمىكند ، مگر آنكه برايش آب بيرون بيايد ، و همو نخستين كسى است كه در عرفه حوضها ساخت و آب در آنها روان كرد . مؤلف گويد : دانش استخراج آبهاى زيرزمينى را « علم انباط المياه » يا « علم الريافه » گويند . كرخى ، كتاب مختصرى در اين باب دارد و در خلال كتاب الفلاحة النبطيه نيز مهمّات اين علم آمده است . از بعضى نشانىها در زمين و بوييدن خاك و بوييدن گياهان ، يا حركت حيوان به خصوصى ، دورى يا نزديكى آب را مىفهمند و اين از فروع فنّ فراست است .
( 4 )
سقّا و حمّال
در سنن نسائى از ابن مسعود روايت است كه پيغمبر ( ص ) ما را امر به صدقه مىفرمود ، و كسى