( 1 ) شريف ابو عبد الله الجوانى در كتاب النقط على الخطط مىنويسد : خليفه الآمر به احكام الله ، يك بناى بلند از چوب رنگ شده ساخت كه تصوير شاعر هر شهرى بر روى آن نقاشى شده و قطعه شعرى از آن شاعر كنار تصويرش نوشته شده بود و در كنار هر تصوير ، يك طاقچهء ظريف زرنگار ساخته بودند . الآمر وارد آن بنا شد و اشعار را خواند ، شادمانه شد و دستور داد در هر يك از طاقچهها ، پنجاه دينار مهر شده بگذارند و هر شاعرى وارد شود و جايزهء خود را بردارد ، و آنها عده زيادى بودند .
در ويرانههاى
الحمراء ( در غرناطه اندلس ) نيز تصوير قضات به سبك عربى هست كه به نظر مىآيد از آثار قرن هشتم هجرى باشد . مؤلف گويد : من عكس تصوير قضات را ديدهام . همچنين در كتابخانه پاريس ، كتابى از يكى از ستارهشناسان قرن ششم و هفتم هجرى ديده شد كه تصوير بسيارى از مشاهير اسلام - از جمله شبيه پيغمبر ( ص ) - را دارد كه پيداست ، تخيلى است .
در خطط مقريزى از كتاب ضوء النبراس و انس الجلاس فى اخبار المزوقين نام برده شده كه در احوال صورتگران است . نيز زهراوى كتابى در موضوع جراحات دارد كه مربوط به سال 584 مىشود و در آن ، تصوير آلات جراحى با مهارت كامل ترسيم شده و بعضى چنان است كه پندارى در زمانهاى اخير ساخته شده است . « 1 » نيز در دمشق تصويرى دستى از ابن عربى و ابن خلدون ديدم كه به نظرم از روى نقاشى موجود در اسكوريال اسپانيا ، كپىشده است .
( 2 )
استفاده از پيه براى روشنايى و عايقسازى كشتىها و چيزهاى ديگر
در الصحيح ، از جابر روايت شده كه پيغمبر ( ص ) در سال فتح ، در مكه فرمود : خريدوفروش شراب ، مردار ، خوك و بتها حرام است . پرسيدند : يا رسول الله ، آن پيههايى كه با آن كشتى را عايق مىكنند يا براى چراغ استفاده مىكنند حكمش چيست ؟ فرمود آن هم حرام است و افزود : خدا بكشد يهود را كه پيه حرام را آب كردند و فروختند و پولش را خوردند .
نووى گويد : خريدوفروش چنان پيهاى حرام است ، نه استفادهاش . شافعى و اصحابش نيز چنين گفتهاند ، اما نزد ديگر مسلمانان استفاده از پيه نجس حرام است ؛ زيرا از نهى آن عموميت فهميده مىشود ، مگر در مورد پوست دباغى شده كه در مذهب مالكى ، چرب كردن آن با روغن نجس از بيرون اشكال ندارد . نيز استفاده از روغن نجس براى روشنايى و
هامش
( 1 ) . نيز ر . ك : وجدى ، فريد ، دائرة المعارف ، واژهء كتب .