خباب گفت : آرى . عاص گفت : پس وعده ما در بهشت باشد . واحدى ، كلبى و مقاتل گفتهاند :
خبّاب ، قين بوده است . عينى حديثى مىآورد كه « قين » را خوارى پيشهاش ضررى نمىرساند ، هرگاه عادل باشد . ابو العتاهيه سروده است :
بدان ! عزت و كرامت در پرهيزكارى است * و خوارى و فقر در دنيا دوستى
بر آزاد مرد تقوا پيشه ، نقصى نيست * گرچه بافنده يا حجامتگر باشد
( 1 ) در الاصابه « 1 » احوال ازرق بن عقبه ثقفى مولاى حارث بن كلده را آورده كه در محاصره طائف ، آهنگر و قين بود . در الاجوبة المهمة كنتى آمده است اصل به كار بردن آهن و نقره در دولت اسلام آن است كه سى تن قين در خيبر اسير شدند كه صنعتگر ، سمسار و آهنگر بودند . پيغمبر ( ص ) فرمود : اينها را واگذاريد تا مسلمانان از صنعتشان استفاده كنند و در جهاد دشمن ، از دستسازهاى آنان كمك بگيرند . پس هر كس از آنان چيزى ياد گرفت ، صانع يا معلم ناميده شد و اصلى را قين مىناميدند كه هر كدام خود را وابسته و پيوسته به يكى از بزرگان كردند . اصل روايت را قسطلانى آورده است . در الاصابه روايتى آمده كه بر وجود زنجير در زمان پيغمبر ( ص ) دلالت مىكند ( كه اين هم دليل بر وجود صنعت آهنگرى است ) .
( 2 )
ساختمان در زمان پيغمبر ( ص )
پيغمبر ( ص ) در آغاز ورود به مدينه ، مسجد قبا را بنا نهاد و روى پايهء آن ايستاد . سهيلى در روض الانف آورده است كه پيغمبر ( ص ) نخستين سنگ را در سمت قبله كار گذاشت ، آنگاه ديگران ساختمان را ادامه دادند و اين نخستين مسجد اسلام است ، و اينكه براى ساختمانهاى دينى و علمى نخستين سنگ بنا را رؤسا و شاهان مىگذارند ، از اينجاست .
( 3 )
تعيين پيشوا محلّ مسجد و قبله را
در الاصابه « 2 » در احوال اسامه حنفى آورده كه پيغمبر ( ص ) را با اصحاب در بازار ديدم پرسيدم :
كجا تشريف مىبرد ؟ گفتند : مىخواهد براى جمعى خط مسجدى را ترسيم فرمايد . در
هامش
( 1 ) . ابن حجر عسقلانى ، الاصابه ، ج 1 ، ص 27 .
( 2 ) . همان ، ص 30 .