( 1 )
پيمانههاى زمان پيغمبر ( ص )
( 2 ) صاع مدينه ، چهار مدّ به مدهاى پيغمبر ( ص ) بوده است و هر مد ، يك بار پر كردن دو دست متوسط است با هم از خوراكى . هم اكنون پيمانهء شهر فاس قباب صاع است ، و مد مسين سلطان مغرب ابو الحسن مرينى ، كه آن را براى دادن زكات فطره آماده كرده بود ، در كتابخانهء ما در فاس است كه در بيرون آن نگاشتهاند : « الحمد لله ، امر بتعديل هذا المدّ المبارك امير المسلمين ابو الحسن بن مولانا امير المسلمين ابى سعيد بن مولانا امير المسلمين ابى يوسف عبد الحق ايده الله و نصره على المدّ الذي امر بتعديله مولانا ابو يعقوب نصره الله الذي عدل مده بمد الحسن بن يحيى البسكرى بمد ابراهيم بن عبد الرحمن . . . بمد ابى . . . على بن يوسف الفواس الذي عدل مدّه بمدّ الفقيه ابى جعفر احمد بن على بن غدلوت و عدل ابو جعفر مدّه بمدّ الفقيه القاضى ابى جعفر احمد بن الاخطل و عدل ابو جعفر مده بمدّ خالد بن اسماعيل و عدل خالد مدّه بمدّ ابى احمد بن حنبل و عدل ابو بكر مدّه بمدّ اسحاق بن ابراهيم الشنيطر و بمدّ ابى جعفر بن ميمون و كانا عدلا مدّيهما بمدّ زيد بن ثابت صاحب رسول الله صلى الله عليه و سلم » .
نيز مدّ مورخ 1211 در فاس كه با مدّ مولاى احمد بن مولاى على ادريسى و آن با مدّ الحسن بن ابى سعيد بن ابى يوسف بن عبد الحق مرينى و آن با مدّ ابو يعقوب منصور و آن با مدّ حسن بن يحيى البسكرى . . . طبق سند پيشين با جزئى اختلاف تعديل شده است .
نيز مدّ ديگرى موجود است كه سلسلهاش به همين حسن بن يحيى بسكرى مىرسد و جالب اينكه در بلاد هند ، مدّ و صاعهايى به كار مىرفته است كه با مدّ مرينى مغربى تعديل شده است ؛ چنان كه در مسند شيخ احمد بن ابى الخير بن عثمان عطار مكى هندى رحاله كه در مجلّد بزرگى است ، آمده كه محدث هندى شيخ محمد اسحاق ، مدّش را با مدّ شيخ رفيع الدين قندهارى استاد شيخ محمد صالح رضوى نجارى و او با مد حافظ محمد حيات و او با مد ابو الحسن بن محمد صادق سندى و او با مد ابو سعيد بن ابى يوسف بن عبد الحق و او با مد ابو يعقوب [ منصور ] مرينى . . . تعديل كرده است . البته شيخ احمد بن ابى الخير در كتاب مذكور ، در احوال شاه عليم الدين پسر شيخ رفيع الدين قندهارى مىافزايد : گفته مىشود مد شيخ رفيع الدين از عبد القادر بن محمد سعيد كروى مدنى ، از پدرش ، از پدر پدرش ابو طاهر گورانى ، از پدرش ملا ابراهيم گورانى . . . از مدّ نبوى برگرفته شده است . مؤلف گويد : اين اسناد محل تأمل است . به هر حال ، چهار مدّ نبوى براى فطريه و ده مدّ نبوى براى كفارهء