( 1 )
قيمتگذار محصول خرما
در صحيح مسلم از ابو حميد روايت است كه همراه پيغمبر ( ص ) به تبوك مىرفتيم ، در وادى القرى به باغى متعلق به زنى وارد شديم . پيغمبر ( ص ) فرمود برآورد كنيد . ما برآورد كرديم و پيغمبر ( ص ) شخصا ده وسق ( هر وسق برابر شصت صاع ) برآورد نمود و به آن زن فرمود :
حساب محصول اين باغ را داشته باش تا ما برگرديم ، . . . . بخارى از ابن عمر روايت مىكند كه پيغمبر ( ص ) با اهل خيبر به نصف محصول زراعت و خرما قرار گذاشت و هشتاد وسق خرما و بيست وسق جو به هر يك از همسرانش مىداد . در الموطأ آمده است كه پيغمبر ( ص ) ، عبد الله بن رواحه را مأمور برآورد مىكرد و آنگاه مىفرمود : خواهيد برآورد از آن من باشد خواهيد از آن شما ، و آنها برآورد عبد الله را بر مىداشتند و بنا را بر تخمين او مىگذاشتند .
سلمان بن يسار گويد : از زينت آلات زنان خود به او دادند و تقاضاى تخفيف كردند . عبد الله بن رواحه گفت : اى گروه يهود ، شما مبغوضترين خلق خدا هستيد و البته مرا بر ظلم كردن به شما وانمىدارد و اينكه بر من عرضه مىكنيد ، رشوه و حرام است و ما نمىخوريم . به هر حال ، در زمان پيغمبر ( ص ) نخل ، انگور و حبوبات را برآورد مىكرد . ابو داود در السنن از عتاب بن اسيد روايت مىكند كه پيغمبر ( ص ) وى را مأمور كرد انگور را هم مثل خرما برآورد كند و چنان كه زكات نخل را خرماى رسيده مىگرفت ، زكات انگور را مويز بگيرد .
در مورد برآورد عبد الله بن رواحه گفتهاند : يك خرما هم اشتباه نمىكرد . در الاصابه آمده است : پيغمبر ( ص ) سهل بن ابى حتمه را به عنوان برآوردكننده محصول مأمور كرد ، و همچنين صلت بن معدى كرب كندى را عامل برآورد محصول نمود . بياضى در احوال فروة بن عمرو بن ودقة انصارى از المصنف عبد الرزاق روايت مىكند كه حضرت وى را براى برآورد خرماى اهل مدينه مىفرستاد و او وارد بستان مىشد و با ملاحظه خوشهها و ضرب آنها ، بدون خطا تخمين مىزد . در الاستبصار در احوال ابو خيثمه عامر بن ساعده آورده است كه حضرت وى را براى برآورد محصول به خيبر مىفرستاد .
( 2 )
موقوفات
وقف يا حبس ، از مستحبات اسلام است و آن قرار دادن منفعت يك ملك براى اشخاص معيّن يا عموم ، در مدت معيّن يا براى هميشه است . شخص پيغمبر ( ص ) و مسلمانان موقوفات بسيارى باقى گذاشتند . پيغمبر ( ص ) باغ خرما وقف كرد و آن متعلق به مخيرق