فصل سيزدهم جلى فى اشتقاق اسمه
گويند ميان شيعه و سنى خلافى ظاهر شد براى على عليه السّلام و معاويه ، ايشان اين حكومت نزد اعرابى بردند اعرابى گفت من هيچ اين دو را نمىدانم ليكن از جهت اشتقاق معاويه مشتق است « من عوى الكلب عوا » و عوا بانك سگ باشد و معاويه مادهء سگى را گويند كه در مقابل سگ ديگر فرياد مىكند ، و اشتقاق على « من علا يعلوا علو فهو عال و على فههنا كريم عال و ثمة كلب » « 1 » يعنى اينجا كريم بزرگ است ، آنجا سگ بانگكننده ذليل عاوى و حمالة الحطب عمه او بود و هى ام الجميل بنت الحرب اخت ابى سفيان ، و شوهر او ابو لهب بود و شجرهء ملعونه در قرآن معاويه است و ساير بنى اميه .
فى بيان مذهب معاويه
بدان كه اول كسى كه مذهب جبر وضع كرد معاويه بود ، فى المصابيح عن ابى عبيدة الجرح ، عن الرسول صلّى اللّه عليه و آله : لا يزال امراء امتى قائمين بالقسط حتى يكون اول من ثلمة رجل من بنى اميه « 2 » . هميشه باشند امراء من قائم بعدل تا بشود بنوبت اول كسى كه رخنه كند مردى از بنى اميه ، و ابو على گفت : اول من وضع الجبر معاوية بن ابى سفيان « 3 » . اول كسى كه وضع جبر كرد معاوية بن ابى سفيان بود مىگويد :
وجدنا معاوية بن البغى * اكذب قولا من الفاخته
لقد احدث الجبر فى ديننا * و احيا به المبدع الماتيه
متى و ما اتى ما يزور الحجج * أتيناه بالحجج الثانية
و اذى النبى و سب الوصى * و سمى ابن فاطمة الفائتة
لذلك يلعنه اللّاعنون * و انكر لعنة الثابتة
هامش
( 1 ) - سند اين مطلب بدست نيامد .
( 2 ) - تاريخ الخلفاء سيوطى 208 و صواعق المحرقة ابن حجر 221 بنا به نقل تتمة المنتهى قمى 78 .
( 3 ) - به نظر ما اول كسى كه در اسلام جبر وضع كرد عثمان بود آنجا كه گفت قميصى كه خدا به من پوشانده بيرون نمىآورم الغدير 9 / 214 و 224 .