قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ لا يُحَرِّمُونَ ما حَرَّمَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ لا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَ هُمْ صاغِرُونَ
( توبه 29 ) قتال كنيد با آنكه ايمان نمىآورند به خدا ، و نه به روز قيامت و حرام نمىدانند آن چه خدا حرام كرده است و رسول او و دين نمىكنند دين حق را از آنان كه كتاب بر ايشان آمده يعنى يهود و نصارى تا اينكه جزيه دهند از دست خود و ايشان خوارشدگاناند ، حق تعالى جزيه فرمود يا قتل اما كافر كافر را دوست دارد .
و اما قوله : و اول من باع اصناما تعبدون من دون اللّه ليزاد فى ثمنها . ركن اسلام روايت كند از مشايخ خود تا صاحب ابى ابل كه او گفت با مسروق ما بسلسله بوديم كه سفينهاى پر از بت آنجا بگذاشت پرسيدم كه چه حالت است گفتند سفينهاى پر از بت است كه معاويه به هند مىفرستد تا آنجا بفروشند .
مسروق گفت : لا يخلوا هذا الرجل من ان يكون زين له سوء عمله فرآه حسنا « 1 » ، او يكون آيس من الآخرة فهو يتمتع بالدنيا . خالى از آن نيست كه اين مرد كه زينت يافته براى او عمل بد او پس او را نيكو مىبيند يا آنكه نااميد شده از آخرت پس تمتع مىگيرد از دنيا ، و اين صفت مشركان است كه :
أَ فَمَنْ زُيِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِ فَرَآهُ حَسَناً
( فاطر 8 ) دوم صفت كافران است :
قَدْ يَئِسُوا مِنَ الْآخِرَةِ كَما يَئِسَ الْكُفَّارُ مِنْ أَصْحابِ الْقُبُورِ
( ممتحنه 13 ) و از اينجا بود كه مرد و صليب در گردن داشت .
قاسم مأمونى گويد كه متقدمان و متأخران بدين اتفاق كردند ، و محمد بن الحسن در سير الكبير ايراد كرد بدين وجه قاسم گويد كه آنچه گويند ابو حنيفه اجازت داد بيع و شراء بتان را اين دروغ است و نواصب بر او افترا كردند چنان كه قدم قرآن و خلق كفر و اين جمله مذاهب مرجيه و مجبره است و ابو حنيفه از اين برى است پس گفت بدين عبارت .
فانه كان يعين زيد بن على على الخروج على بنى امية ، و كان شيعيا محبا لآل النبى صلّى اللّه عليه و آله ، و كان يقول خروج زيد لخروج محمد يوم بدر ، و بعث اليه جرابا من الورق له على الخروج ، فقيل له هلا نصرته ، قال اخاف ضيعة الودائع هذا كلامه باسره « 2 » . بدرستى كه
هامش
( 1 ) - المبسوط فى فقه الحنفية 24 / 46 كتاب الاكراه بنا به نقل نفحات الازهار فى خلاصة عبقات الأنوار 3 / 216 .
( 2 ) - از ابو حنيفه بعيد است كه بخواهد از زيد بن على عليه السّلام حمايت كند ابو حنيفه با امام صادق عليه السّلام كه امام معصوم بود مخالفت مىكرد . اللّه عالم بحقايق الامور .