و الراكب و السائق « 1 » . لعنت كناد خدا كشتنده را و سواره را و راننده را ، و رسول در ركعت دوم از نماز بامداد در روز احد ابو سفيان را لعنت كرد ، و هم بيهقى گويد كه على در قنوت نماز معاويه را لعنت كرد .
صاحب مصباح از حكيم بن جبير عن ابراهيم التميمى روايت كند كه روزى ميان معاويه و ابو ذر خصومتى افتاد . ابو ذر گفت : يا معاوية ان احدنا فرعون هذه الامة ، اى معاويه يكى از ما فرعون اين امت است . معاويه گفت : اما انا فلا « 2 » . اما من نيستم و تسليم حديث كرد .
و معاويه از جاهى كه داشت ابو ذر با او خطاب به عبارت رسول تقرير كرد حيث قال :
و انا او اياكم لعلى هدى او فى ضلال مبين . و بدرستى كه ما يا شما در راه راستيم يا در گمراهى روشن ، با كفار مكه و حديث رسول صلّى اللّه عليه و آله چنين است كه : معاويه فرعون هذه الامة .
و روايت آمد كه مردى گفت عزم يثرب كردم تا ايمان آورم به محمد چون در مسجد رفتم شنيدم از رسول اللّه كه مىفرمود : اربعة فى الدرك الاسفل من النار . نمرود بن كنعان و شداد بن عاد ، و فرعون موسى ، و رجل يبايع بعدى بباب بابل ، و لو لا مقالة فرعون انا ربكم الاعلى لكان هو اسفل منه « 3 » ، و فى رواية الحافظ لكان تحته .
يعنى چهار كساند در دركهء فروترين آتش نمرود بن كنعان و شداد بن عاد و فرعون موسى و مردى كه بيعت ستاند بعد از من در بابل و اگر نه سخن فرعون بودى كه گفت كه من پروردگار بلندتر شمايم به تحقيق كه بودى آن مرد در دركه كه فروتر از او و در ورايت حافظ است كه به تحقيق بودى در تحت او . چون امير المؤمنين به جوار حق رسيد من عزم عراق كردم چون به در بابل رسيدم معاويه را يافتم كه بر منبر بود و از مردم بيعت مىستد مرا معلوم شد كه چهارم آن چهار كس معاويه بود ، و او از جملهء منافقان بود حيث قال :
إِنَّ الْمُنافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ
( نساء 145 ) بدرستى كه منافقان در دركهء فروتريناند از آتش .
هامش
( 1 ) - شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد 15 / 118 .
( 2 ) - بحار الانوار 31 / 274 .
( 3 ) - اين روايت را پيدا نكرديم اما شبيه اين روايت در بحار 33 / 167 به نقل خصال و وقعة الصفين نقل شده است .