چه امر خطيرى بالاتر از اينكه در برابر ديدگان صد هزار نفر ، على را به مقام خلافت و وصايت و جانشينى نصب كند . از اين نظر ، دستور توقف صادر شد . كسانى كه جلو كاروان بودند ، از حركت بازايستادند و آنها كه دنبال كاروان بودند ، به آنان پيوستند .
وقت ظهر هوا به شدت گرم بود . مردم قسمتى از رداى خود را بر سر و قسمتى را زير پا مىافكندند . براى پيامبر با چادرى كه روى درخت افكنده بودند سايبانى درست كردند . پيامبر نماز ظهر را با جماعت خواند . سپس در حالى كه جمعيت گرد او حلقه زده بودند ، بر روى نقطهء بلندى كه از جهاز شتر ترتيب داده بودند ، قرار گرفت و با صداى بلند و رسا خطبهاى خواند .
خطبهء پيامبر در غدير خم
حمد و ثنا مخصوص خدا است . از او يارى مىطلبيم و به او ايمان داريم و بر او توكل مىكنيم . از بدىهاى خود و اعمال ناشايست خود به او پناه مىبريم . خدايى كه جز او هادى و راهنمايى نيست . هر كس را كه هدايت نمود ، گمراه كنندهاى براى او نخواهد بود . گواهى مىدهم كه جز او معبودى نيست و محمد بنده و پيامبر او است .
هان اى مردم ! نزديك است من دعوت حق را لبيك بگويم و از ميان شما بروم . من مسئولم و شما نيز مسئوليد ، دربارهء من چه فكر مىكنيد ؟ در اين موقع صداى جمعيت به تصديق بلند شد و گفتند : ما گواهى مىدهيم كه تو رسالت خود را انجام دادى و كوشيدى ، خدا تو را پاداش نيك دهد .
پيامبر فرمود : آيا گواهى مىدهيد كه معبود جهان يكى است و محمد بندهء خدا و پيامبر او است و بهشت و دوزخ و زندگى جاويدان در سراى ديگر جاى ترديد نيست ؟ همگى گفتند : صحيح است و گواهى مىدهيم .
سپس فرمود : مردم ! من دو چيز نفيس و گرانمايه در ميان شما مىگذارم ، ببينيم چگونه با دو يادگار من رفتار مىكنيد ؟ در اين وقت يك نفر برخاست و با صداى بلند گفت : منظور از اين دو چيز نفيس چيست ؟ پيامبر فرمود : يكى كتاب خدا كه يك