كه 45 تن از سران بنى هاشم را در برداشت ، چنين گفت : نخستين كسى كه از شما مرا يارى كند ، او برادر و وصى و جانشين من در ميان شما خواهد بود . هنگامى كه على از آن ميان برخاست و او را به رسالت تصديق نمود ، او رو به مردم كرد و گفت : اين جوان برادر و وصى و جانشين من است . « 1 »
اين حديث در ميان مفسران و محدثان به نام « حديث يوم الدار » و « حديث بدء الدعوة » اشتهار كامل دارد .
پيامبر ، نه تنها در آغاز رسالت ، بلكه به مناسبتهاى مختلف ، در سفر و حضر به ولايت و جانشينى على عليه السّلام تصريح كرده ، ولى هيچ كدام از آنها از نظر عظمت ، صراحت و قاطعيت و عموميت به پايهء حديث « غدير » نمىرسد .
2 . سرگذشت غدير
مراسم حج به پايان رسيد . مسلمانان ، اعمال حج را از پيامبر عالى قدر آموختند . در اين هنگام ، پيامبر گرامى تصميم گرفت كه مكه را به عزم مدينه ترك گويد . فرمان حركت صادر گرديد . هنگامى كه كاروان به سرزمين « رابغ » « 2 » - كه در سه ميلى « جحفه » « 3 » قرار دارد - رسيد ؛ امين وحى در محلى به نام « غدير خم » فرود آمد و او را با آيهء زير خطاب كرد :
بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ
« 4 » ؛ آنچه كه از طرف خدا فرستاده شده ، به مردم ابلاغ كن و اگر ابلاغ نكنى رسالت خود را تكميل نكردهاى ، خداوند تو را از شر مردم حفظ مىكند .
لحن آيه حاكى است كه خداوند انجام امر خطيرى را به عهدهء پيامبر گذاشته است .
هامش
( 1 ) . تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 216 و الكامل في التاريخ ، ج 2 ، ص 410 .
( 2 ) . « رابغ » ، هم اكنون بر سر راه مكه به مدينه است .
( 3 ) . يكى از « ميقاتهاى » احرام است و راه اهل مدينه و مصر و عراق از آنجا منشعب مىشد .
( 4 ) . مائده ( 5 ) آيه 67 .