است . خطبهء « خط الموت » اشاره دارد كه پيكرش در منطقهاى بين نواويس و كربلا پاره پاره خواهد شد : « كانّى باوصالى تقطعها عسلان الفلوات ، بين النّواويس و كربلا . . . » « 1 » معناى ناووس ، گورستان مسيحيان و نيز تابوت سنگى است كه جسد مرده را در آن مىگذارند . « 2 »
در اينجا مقصود ، روستاى خرابى است كه قبلا مسيحىنشين و در نزديكى كربلا واقع بوده است .
نوحه
بيان مصيبت ، گريه كردن با آواز ، آواز ماتم ، شيون و زارى ، مويهگرى ، زارى بر مرده ، شعرى كه در ماتم و سوگوارى با صوت حزين و ناله و زارى خوانند ، اعمّ از سوگوارى براى كسى كه تازه مرده ، يا براى امامان شيعه . « 3 » تركيبات ديگر آن عبارت است از : نوحه آراستن ، نوحه ساختن ، نوحه سرودن ، نوحهخوانى . نوحهگرى بر مرده ، رسم جاهليّت بوده است و كارى مكروه است ، « 4 » مگر براى معصومين « ع » كه نوحه و گريه بر آنان از شعائر مهم و از عوامل نشر فضيلتها و احياى ياد اسوههاى كمال است و خود امامان بر سيد الشهدا « ع » مىگريستند و امر به نوحهخوانى مىكردند . بر جعفر طيّار و حمزهء سيد الشهدا نوحهخوانى شد . آنچه كه از كراهت نوحه و ناپسند بودن شغل نوحهگرى و زشت بودن اجرت نوحهگر در روايات ياد شده ، ناظر به نوحهگريهاى جاهلى است كه آميخته به باطل و گاهى حرام بود . « 5 »
در فرهنگ عزادارى براى امام حسين ، نوحه به نوعى خاص از شعر مرثيه مىگويند كه در مجالس به صورت جمعى اجرا مىشود . « اشعار نوحه را براى سينه زدن مىساختند ، يكى نوحه مىخواند و ديگران به نوا و آهنگ و وزن اشعار نوحهخوان سينه مىزدند . ولى اشعار مرثيه را با آهنگ در مجالس سوگوارى براى به گريه افكندن و اظهار تأسف شنوندگان بر قتل شهداى كربلا مىخواندند و عنوان روضه نداشت . » ، « 6 » « . . . از معروفترين
هامش
( 1 ) - اعيان الشيعة ، ج 1 ، ص 593 .
( 2 ) - المنجد ، فرهنگ لاروس ، سخنان حسين بن على از مدينه تا كربلا .
( 3 ) - لغتنامه ، دهخدا .
( 4 ) - بحار الأنوار ، ج 79 ، ص 88 .
( 5 ) - به روايات مربوط به تعزيه و ماتم و نوحه در بحار الأنوار ، ج 79 ، ص 71 تا 113 مراجعه كنيد .
( 6 ) - موسيقى مذهبى ايران ، ص 7 .