شعراى عصر قاجار كه مرثيه و نوحه ساختهاند ، مىتوان يغماى جندقى و وصال شيرازى را نام برد » . « 1 » اين شيوه در بين عربها هم متداول است و سبك مرثيهسرايى و نوحهخوانى بر سالار شهيدان مخصوص است . با توجّه به گستردگى اين مراسم و رواج آن در طول سال ، حتى در سوگ امامان ديگر ، ضرورت دارد كه سرودههاى ناب و نوحههاى صحيح و دور از تحريفها و دروغها پديد آيد و فرهنگ عاشورا در قالب نوحه نيز ترويج گردد و نوحهخوانان نيز ، بيش از هدف قرار دادن گريه ، نشر فضيلتهاى اهل بيت را هدف قرار دهند . « 2 »
- روضه ، مداحى ، مدايح و مراثى
نوحهء جنّ - مرثيهء جن
نوحهخوان
كسى كه در ايّام سوگوارى امامان براى دستههاى سينه زن يا زنجير زن ، اشعار مصيبت و نوحه و مرثيه را با آهنگ مخصوص مىخواند و عزاداران به آهنگ او سينه و زنجير مىزنند . « 3 »
- مدّاحى ، منصب نوكرى ، ذكر مصيبت ، مدايح و مراثى
نوحهسرا
محلّ نوحه ، عزاخانه ، ماتمكده ، ماتمسرا ، غمكده . « 4 » همچنين به كسى كه اشعار نوحه و مرثيه مىسرايد « نوحهسرا » گويند ، يعنى سرايندهء نوحه .
- تكيه ، حسينيّه ، عزاخانه
نهر علقمه
نهر علقمه يا علقمى ، نهرى بوده كه از فرات منشعب شده و آب زلال آن را به منطقهء كربلا و سرزمينهاى اطراف آن مىرسانده است . نسبت علقمى به شخص است ، جدّ
هامش
( 1 ) - همان ، ص 29 .
( 2 ) - نگرشى به مرثيهسرايى در ايران ، عبد الرضا افسرى ، بررسى گستردهاى از سابقهء اين كار در ايران و انواع مرثيهسراييها دارد .
( 3 ) - لغتنامه ، دهخدا .
( 4 ) - همان .