3 - اقامت چهارماههء امام در مكّه ، همراه با سخنرانيها ، ديدارها ، تبليغات مؤثر و روشنگرى اذهان مردم عليه يزيد و امويان و تبيين علّت امتناع از بيعت و هدف از اين حركت .
4 - اعزام نمايندهء ويژهء خود ( مسلم بن عقيل ) به كوفه ، براى زمينهسازى نهضت و بيعت گرفتن از شيعيان هوادار ، جهت تشكيل حكومت اسلامى ، به دنبال دريافت نامهها و طومارهاى مكرّر از سوى كوفيان و سران شيعه و سرانجام قيام مسلم و شهادتش در كوفه و دگرگونى اوضاع شهر .
5 - حركت از مكّه به سوى عراق و پيمودن منزلگاهها ، برخوردهاى ميان راه ، خطبهها ، توقّفها ، پيگيرى اخبار كوفه ، ملاقات با حرّ .
6 - رسيدن به سرزمين كربلا و قرار گرفتن در محاصرهء نيروهاى دشمن ، پيش از رسيدن به كوفه در دوّم محرّم ، تلاش چند روزه براى جلوگيرى از درگيرى و خونريزى .
7 - شهادت امام حسين « ع » و فرزندان و بستگان و اصحابش در حماسهء بزرگ روز عاشورا در حملهء عمومى و در نبرد تن به تن با دشمن .
8 - اسارت اهل بيت و بهرهبردارى تبليغى امام سجاد « ع » و حضرت زينب و عترت پيامبر از شهادت عاشوراييان و رساندن پيام شهادت به مردم ، افشاگرى اسرا در كوفه ، شام و در طول اسارت ، با ايراد خطبهها و سخنان مختلف .
9 - پس از بازگشت به مدينه ، مجالس ياد و سوگوارى ، گريهها و ندبهها و رسوا شدن يزيديان و آغاز حركتهاى ضدّ حكومت در شهرها و مناطق مختلف .
مراحل ديگرى از نهضت كربلا در سالهاى بعد اتفاق افتاد و قيامهاى توّابين و ديگران بر ضدّ حكومت اموى از آن جمله بود . در يك نگاه ، همهء نهضتهاى عدالتخواهانه و ظلم ستيز كه در طول تاريخ و با الهام از شهادت امام حسين « ع » و حادثهء عاشورا پديد آمده و خواهد آمد ، از مراحل نهضت عاشورا در امتداد تاريخى آن به حساب مىآيد ؛ چرا كه آن قيام ، تنها براى اعتراض به فساد حكومت اموى و يزيد نبود ، بلكه درسى براى احياى آزادگى و شرف در همهء زمانها بود . امروز نيز مبارزات عاشورايى مسلمانان متعهّد بر ضد استكبار جهانى و طاغوتها ، تداوم همان نهضت خونين است .
- ماهيت قيام كربلا
فرهنگ عاشورا ( فارسي ) — صفحة 416
مساهمون: جواد محدثى
ص٤١٦