ائمّه را يارى كند : « يا دعبل ! ارث الحسين عليه السلام فانت ناصرنا و مادحنا ما دمت حيّا فلا تقصّر عن نصرنا ما استطعت » . « 1 »
اين تأكيدات ، بوضوح نشان دهندهء خطّ حمايتگرانهء ائمه از شعر و مرثيهاى است كه در احياء حادثهء كربلا و فضايل سيد الشهدا و مناقب و مظلوميّتهاى او باشد . عالمان بزرگ شيعه نيز در تبعيّت از روش و سيرهء ائمّه ، همين موضع و عمل را داشتهاند . « 2 » روشن است كه حركت در چنين خطّى ، هميشه براى شاعران اهل بيت ، مشكل داشته و اغلب ، تحت تعقيب يا در زندان به سر مىبردند . اين خطّ مقدّس ، كه انتقال فرهنگ شهادت را به آيندگان در برداشت ، همچنان ادامه داشته است ، تاكنون . به كمك مراثى ، احساسها و عواطف برانگيخته مىشد و اشك ، كه زبان گوياى دل بود ، پايبندى انسان متعهّد را به خط حسينى و كربلايى تثبيت مىكرد . نكاتى را هم دربارهء اشعار مدح و مرثيه بايد مراعات كرد :
1 - محتواى اشعار ، بايد از متانت ، دقّت ، اعتبار و استناد برخوردار باشد و از حرفهاى سست و بىمدرك ، يا دروغ و جعليّات و مطالب ضعيف و احيانا وهنآميز نسبت به معصومين ، بشدّت بايد پرهيز كرد .
2 - از آنجا كه شعر مدح و مرثيه ، عامل انتقال فرهنگ است ، بايد سطح آن بالا و ارزشمند و عميق باشد تا به جامعهء اسلامى و هواداران ائمه ، بينش و بصيرت و عمق در فهم و فكر بدهد .
3 - اشعار مراثى و مدايح ، در عين حال كه بايد استوار و محكم باشد ، نبايد چنان مغلق و پيچيده شود كه براى شنوندگان و خوانندگان ، گويايى و رسايى خود را از دست بدهد و نتواند با عامّهء خلق ، ارتباط برقرار كند .
4 - به بهانهء دينى و مذهبى بودن شعر مدح و مرثيه ، نبايد اجازه داد كه شعرهاى ضعيف و سست و فاقد قوّت ادبى و صلاحيت شعرى رواج يابد . مدايح و
هامش
( 1 ) - جامع احاديث الشيعة ، ج 12 ، ص 567 . دربارهء شعر دعبل ، بويژه قصيدهء « مدارس آيات » وى ، ر . ك : الغدير ، ج 2 ، ص 350 . نيز براى آشنايى با زندگى شاعران برجستهاى چون كميت ، دعبل ، سيد حميرى و . . . ر . ك : الغدير ، ج 2 ، 3 و 4 . نمونههايى از مرثيههاى شاعران اهل بيت نيز در سفينة البحار ، ج 1 ، ص 509 ، آمده است . همچنين در بحار الأنوار ، ج 45 ، ص 242 ، ( باب ما قيل من المراثى فيه ) و عوالم ( امام حسين ) ، ص 543 تا 590 .
( 2 ) - به بحث مستوفا و تحقيقى علامهء امينى دربارهء شعر در تاريخ اسلام و ديدگاه پيامبر و ائمه « ع » و علماى شيعه و جايگاه والاى شعراى متعهد شيعه نزد امامان و برخورد شايستهء دين با شعر موضعدار ، در « الغدير » ، ج 2 ، ص 2 تا 24 مراجعه كنيد .