تعدّى كنيد .
نيز احسان در برابر احسان خوب است ، ولى چندان مهم نيست . در قرآن كريم آمده است :
هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ ؛
« 1 »
مگر پاداش احسان جز احسان است ؟
اما احسان در برابر اسائه و سزاى بدى را با نيكى تلافى كردن مهم و كمال انسانى است و على عليه السّلام اينگونه بود . براى مثال ، در جنگ جمل ، هنگامى كه حضرت پيروز شده و به مروان حكم دست يافت ، با همهء بغض و عداوتى كه مروان نسبت به على عليه السّلام داشت اما مولا او را مورد عفو و بخشش قرار داد .
در همان جنگ ، وقتى كه مولا ، عبد اللّه بن زبير را اسير ساخت ، او را عفو كرد در حالى كه وى به حضرت دشنام داده و ناسزا مىگفت . على عليه السّلام فرمود : « زبير از جنگ با ما پشيمان بود ، ولى پسرش او را تحريض كرد » . حضرت ، سعد بن عاص را نيز مورد عفو قرار داد با اينكه از دشمنان سرسختش بود .
همچنين در جنگ جمل وقتى كه بر عايشه - كه برافروزنده آتش جنگ بود - دست يافت ، ابدا متعرض او نشده ، بلكه به احترام رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلّم او را همراه بيست زن ، محترمانه به مدينه فرستاد . نيز مردم بصره را كه در جنگ جمل عليه امام شركت كرده بودند ، پس از پيروزى مورد عفو قرار داد .
در جنگ صفين هنگامى كه لشكريان معاويه بر شريعه مسلط شدند ، ياران على را از آب ممانعت كردند ؛ اما هنگامى كه به فرمان مولا لشكر معاويه از كنار شريعهء آب پراكنده شد و اصحاب على بر آن مسلط شدند ، خواستند مقابله به مثل كرده و از ورود اصحاب معاويه به شريعه مانع شوند ؛ ولى على عليه السّلام اجازه نداد و فرمود : « گوشهاى از آب راه را باز كنيد تا آنها و حيواناتشان از آب استفاده كنند ؛ زيرا تيزى شمشير ما آنها را بس است » . برخوردهاى شگفتانگيز على عليه السّلام با قاتل خود ابن ملجم مرادى - لعنه اللّه -
هامش
( 1 ) . سوره رحمن ، آيه 60 .