داراى توانى باشند كه بتوانند با هر گروه و طبقهاى به اندازهء درك و فهم و شعور آنها سخن بگويند . در روايات آمده است : « نحن معاشر الانبياء امرنا أن نكلّم النّاس على قدر عقولهم » . بايد با حكما و متفكران جامعه با منطق قوى و يقينآور برهان سخن بگويند و با گروههاى متوسط الحال و اهل جدل ، جدال احسن داشته باشند و با تودهء مردم از طريق پند و اندرز پيش آيند . قرآن مىفرمايد :
ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ؛
« 1 »
با حكمت و اندرز نيكو به راه پروردگارت دعوت كن و با آنان به [ شيوهاى ] كه نيكوتر است مجادله نماى .
بايد گروههايى را كه قابل هدايتاند هدايت كرده و در دلهاى مستعد آنان بذر معرفت و كمال را بكارند و گروههايى را كه مفسد فى الارض بوده و محارباند و قابل هدايت نيستند به عنوان اعضاى فاسد يك پيكر قطع سازند تا فساد به ساير اعضاى جامعه سرايت نكند و جامعهاى با قسط و عدل ايجاد شود . خداوند در قرآن مىفرمايد :
لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْمِيزانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَ أَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ ؛
« 2 »
به راستى [ ما ] پيامبران خود را با دلايل آشكار روانه كرديم و با آنها كتاب و ترازو را فرود آورديم تا مردم به انصاف برخيزند ، و آهن را كه در آن براى مردم خطرى سخت و سودهايى است ، پديد آورديم .
7 . از آنجا كه در همهء ازمنه بهطور مستمر پيامبران الهى در ميان بشر نبوده ، بلكه گاهى صدها سال ميان پيامبر قبلى و بعدى فاصله و فترت وجود داشته و بعد از پيامبر خاتم هم تا قيامت پيامبرى نخواهد بود ، لذا حكمت الهى اقتضا مىكند كه دستور العملها و بايدها و نبايدهاى پيامبران در جامعه حاكم و جارى باشد و در هر زمانى خداوند تكاليف و عباداتى را بر آنها واجب فرموده تا پيوسته متذكر باشند و
هامش
( 1 ) . سوره نحل ، آيه 125 .
( 2 ) . سوره حديد ، آيه 25 .