الثالثة : نفقة المملوك على الموقوف عليه و لو اقعد العتق و كانت نفقته على نفسه و لو جنى الموقوف لم يبطل الوقف الّا بقتله قصاصاً و لو جنى عليه كانت القيمة للموقوف عليه
شرح
سپس بخواهد چيزى را داخل كند صحيح نيست فى المثل اگر مدرسهاى را به طلاب علوم دينيه وقف كند و به تصرف آنها بدهد سپس بگويد : اگر مداحان يا قاريان قرآن هم آمدند آنها را بايد منزل دهيد صحيح نيست ولى از اوّل شرط كند صحيح است .
اگر وقف مؤبد كند با اين قيد كه تا بيست سال مثلًا مسكن طلاب باشد و پس از آن مهمانسراى مسافران باشد صحيح است امّا اگر شرط كند كه پس از مدتى آن را بفروشند و يا به كسى هبه كنند و يا هر كس را كه موقوف عليهم خواست از اين مدرسه اخراج كنند وقف باطل است .
مسأله سوّم : وقف حيوانى از حيوانات و يا وقف بردگان صحيح است مثلًا منافع عبد خود را تا زمانى كه هست وقف فلان شخص كند و بعد از وقف در وقف خاص بايد نفقه و مخارج آن را موقوف عليه كه از منافع استفاده مىكند بپردازد و در وقف عام مثل وقف بر خدمت مسجد يا مشاهد مشرفه نفقه آن از عائدات وقف تأمين مىشود و اگر نداشت از بيت المال و اگر عبد بطور قهرى آزاد شود مثل اينكه زمينگير شود كه يكى از اسباب انعتاق است پس از آزادى نفقه او بر خود او است و واجب نيست خدمت مسجد كند .
و اگر بندهاى كه وقف شده بر كسى جنايتى وارد كند مثلًا عمداً كسى را به قتل برساند در اين صورت هم وقف باطل نمىشود مگر در صورتى كه اولياى مقتول از باب قصاص در صدد قتل او برآيند و او را بكشند كه وقف باطل مىشود و اگر شخص ديگرى بر عبد موقوف جنايتى وارد سازد فى المثل يك چشم او را نابينا كند بايد ارش جنايت يعنى قيمت آن را به موقوف عليهم بپردازد .