خدايش رحمت كناد ، مى گويد : بلال و عامر بن فهيره را رسول خدا ( ص ) آزاد فرموده است و اين موضوع را واقدى و ابن اسحاق و كسان ديگرى غير از آن دو نقل كردهاند و اما چهار برده ديگرى كه گفتهايد بر فرض كه ادعاى شما را بپذيريم ، در آن حال به سبب نفرتى كه صاحبان ايشان از آنان داشتند ، بهاى همهشان چيزى بيش از صد درهم يا حدود آن نبوده است و چه افتخارى در اين مبلغ وجود دارد ، اما اين آيات كه شاهد آوردهايد ، ابن عباس مى گويد : يعنى براى او تكرار آن را آسان مى كنيم و كسى ديگر غير از ابن عباس گفته است : اين آيه در شأن مصعب بن عمير نازل شده است . جاحظ مى گويد : و شما به خوبى مى دانيد كه ابو بكر در مورد اموال خودش كه چهل هزار درهم بود چگونه رفتار كرد و همه را در راه گرفتاريهاى اسلام هزينه ساخت ، و ابو بكر كم عائله و سبك بار نبوده است و بدينگونه يكى از راحتيها را كه كمى عائله است نداشته است بلكه داراى پسران و دختران و همسر و خدم و حشم بوده است و پدر و مادر خويش و فرزندان آنان را تحت تكفل داشته است .
وانگهى پيامبر ( ص ) پيش از اسلام در نظر ابو بكر مشهور نبوده است كه در ترك مواسات با آن حضرت بيم ننگ و عارى داشته باشد . بنابر اين انفاق او به صورتى كه انجام يافته فضيلتى است كه نظيرى براى آن نمى يابيم و پيامبر ( ص ) فرمودهاند : « هيچ مالى مرا بدانگونه كه مال ابو بكر سودمند بود سود نرساند » .
شيخ ما ابو جعفر ، كه خدايش رحمت كناد ، مى گويد : به ما خبر بدهيد در چه گرفتاريهايى ابو بكر اين اموال را انفاق و در چه راهى هزينه كرده است كه جايز نيست اين موضوع پوشيده بماند و كهنه و از خاطرهها زدوده شود و به فراموشى سپرده شود . شما كه بر چيزى از آن بيشتر از آزاد كردن همان شش برده آن هم به تصور خودتان دسترسى پيدا نكردهايد كه شايد بهاى آن به صد درهم در آن زمان نمى رسيده است ، و چگونه براى او ادعاى انفاقهاى بزرگ مىشود در حالى كه هنگام بيرون رفتن پيامبر ( ص ) به سوى مدينه دو شتر براى ايشان خريد و در چنان
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 368
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٣٦٨