احيا ارضا مواتا باذن الامام فهو احق بها و لو كان لها مالك كان عليه طسقها له و الّا فللامام و مع غيبته فهو احق بها و مع ظهوره له رفع يده و شرط التمليك بالاحياء ان لا يكون فى يد مسلم و لا حريما لعامر و لا مشعراً لعبادة و لا مقطعا و لا محجراً و الاحياء بالعادة و التحجير لا يفيد التملك بل يفيد الاولوية .
شرح
حكم زمين بائر : هر كسى زمين بايرى را با اذن امام ( ع ) آباد نمايد آن شخص از ديگران به اين زمين اولويت دارد و ديگران حق ندارند بدون رضايت او در اين ارض تصرف كنند و اگر پس از آبادى معلوم شد كه آن زمين مالك خاصى داشته بايد اجرة المثل اين زمين به مالك اصلى داده شود و اگر مالك خاصى معلوم نشد بايد اين مبلغ را به امام ( ع ) بپردازد اين مربوط به زمان حضور امام ( ع ) بود .
و امّا در دوران غيبت : هر كس زمين بايرى را آباد كند از آن او است و چون امام ( ع ) ظاهر شد اختيار با امام است .
هر زمين بايرى را با شروط ذيل مىتوان احيا كرده مالك شد :
1 - پيش از اين ، مالك خاصى از مسلمين نداشته باشد .
2 - حريم ملك كسى نباشد .
3 - از مشاعر عبادات نظير عرفات - منى - مسعى نباشد .
4 - مقطع نباشد يعنى به اقطاع كسى نداده باشند و در اصطلاح جديد تيول مىگويند .
5 - محجر نباشد يعنى كسى او را سنگچينى نكرده باشد براى آبادانى آن و تفصيل محجر و مقطع و . . . در كتاب احياء موات خواهد آمد ان شاء اللَّه .
مسأله : به صرف احياء كردن يا سنگچينى كردن كسى مالك زمين نمىشود آرى بدين وسيله براى شخص اولويّتى پيدا مىشود و مىتواند حق التحجير خود را با ديگران در مقام صلح و . . . معاوضه كند .