وَ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِداً ضِراراً وَ كُفْراً وَ تَفْرِيقاً بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ إِرْصاداً لِمَنْ حارَبَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَيَحْلِفُنَّ إِنْ أَرَدْنا إِلَّا الْحُسْنى وَ اللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ . لا تَقُمْ فِيهِ أَبَداً لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ
[ 1 ] - الآيه .
و سيّد ، عليه السّلام ، چون بغزو تبوك مىرفت ، از مدينه تا به تبوك هفده مسجد بنا كرد ، يكى در تبوك و باقى در راه [ 2 ] بهر منزلى كه مىرسيد [ 3 ] .
حكايت كعب بن مالك و مرارة بن الرّبيع و هلال بن أميّه كه از غزو تبوك تخلّف نمودند و فرو آمدن توبهء ايشان
و اين هر سه تن از مسلمانان بودند ، آنان كه استطاعت داشتند ، لكن از غزو تبوك تخلّف نمودند [ 4 ] و با پيغمبر ، عليه السّلام ، نرفتند . و باقى كه تخلّف نموده بودند ضعيفان بودند و أصحاب معاذير [ 5 ] ، و ايشان با همديگر آميخته بودند .
پس چون سيّد ، عليه السّلام ، از غزو تبوك عود فرمود و بمباركى باز آمد ، جماعت منافقان كه تخلّف نموده بودند در آمدند و سوگندها بدروغ آغاز كردند و عذرهاى باطل بياوردند و گفتند : يا رسول اللّه ، بخداى كه اگر ما را نه اين عذرها بودى و اين موانعها بودى ، از خدمت تو به هيچ حال تخلّف و تقاعد ننمودمانى ، اكنون ما را معذور دار . و سيّد ، عليه السّلام ، عذر ايشان قبول مىكرد و از ايشان تجاوز مىنمود ، تا حق تعالى اين آيت فرو فرستاد و در اين آيت باز نمود كه عذر ايشان باطل است و سوگند ايشان دروغ است و ايشان منافقاند و
هامش
[ ( 1 - ) ] توبه ، 107 و 108 .
[ ( 2 - ) ] روا : و باقى در باديها و منزلها .
[ ( 3 - ) ] اسامى اين هفده مسجد در متن عربى ج 4 ص 174 و 175 آمده است .
[ ( 4 - ) ] روا : از مسلمانان بودند و با آنكه استطاعت داشتند تخلف نمودند .
[ ( 5 - ) ] مج : يا ضعيفان بودند يا اصحاب عذر يا اهل زيغ و نفاق .