هر روز خندق مىكندند ، و سيّد ، عليه السّلام ، بنفس خود هر روز برفتى و در خندق شدى و كار كردى و مسلمانان را تحريض كردى و ايشان را فرحى و شادئى زيادت شدى ، و بنشاطى و ترغيبى تمام خندق فرو بردندى ، و يك لحظه از كار باز نايستادندى ، و شب و روز بدان مشغول بودندى ، و چون ايشان را عذرى بودى ، بدستورى سيّد ، عليه السّلام ، از آنجا باز گرديدندى ، لكن جمع منافقان از كار بدزديدندى و هر ساعت عذرى بدروغ بياوردندى و بى اجازت سيّد ، عليه السّلام ، از آنجا بيرون آمدندى و برفتندى .
پس حق تعالى در حقّ ايشان [ اين ] آيت فرو فرستاد ، قوله تعالى :
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِذا كانُوا مَعَهُ عَلى أَمْرٍ جامِعٍ لَمْ يَذْهَبُوا حَتَّى يَسْتَأْذِنُوهُ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ
- إلى قوله -
إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
[ 1 ] .
و در حقّ منافقان كه خود را از كار مىدزديدند و بى دستورى سيّد ، عليه السّلام * بجاى رها مىكردند و مىرفتند ، اين آيتها فرود آمد ، قوله تعالى :
لا تَجْعَلُوا دُعاءَ الرَّسُولِ بَيْنَكُمْ كَدُعاءِ بَعْضِكُمْ بَعْضاً قَدْ يَعْلَمُ اللَّهُ الَّذِينَ يَتَسَلَّلُونَ مِنْكُمْ
[ 2 ] - إلى آخر الآية .
و در حفر خندق على الخصوص سيّد ، عليه السّلام ، [ را ] معجزات بسيار ظاهر شد كه مسلمانان بديدند :
[ معجزهء اوّل ]
جابر [ بن ] عبد اللّه أنصارى مىگويد ، رضى اللّه عنه ، كه :
در ميان خندق سنگى پيدا آمد سخت ، چنان كه مسلمانان در ان عاجز
هامش
[ ( 1 - ) ] نور ، 62 .
[ ( 2 - ) ] نور ، 63 .