حكايت جماعتى از ضعفاى مسلمانان كه از دست كفّار گرفتار بودند [ 1 ]
محمّد بن إسحاق گويد ، رحمة اللّه عليه :
كفّار قريش ، چون با پيغمبر ، عليه السّلام ، و كبار صحابهء وى هيچ نمىتوانستند كرد و نمىيارستند ايشان را رنجانيدن ، با هم مواضعت كردند و هر كس كه عاجزتر بود [ 2 ] از مسلمانان كه وى را قبيلهاى و عشيرهاى نبود [ 3 ] ، او را مىگرفتند و در عذاب مىكشيدند ، و بعضى را بگرسنگى و بعضى را بتشنگى و بعضى را به آفتاب گرم ايشان را مىبردند و چوب مىزدند ، تا بعضى كه در مسلمانى ضعيف حال بودند مرتد مىشدند و بعضى كه قوى حال و صاحب نفس بودند در بلا صبر مىكردند و در مسلمانى ثبات مىنمودند [ 4 ] .
و از جملهء مستضعفان كه كافران ايشان را عذاب مىكردند ، يكى بلال حبشى بود ، رضى اللّه عنه ، و بلال مولائى بود از قبيلهء بنى جمح و بندهء اميّة * ابن خلف بود ، و اين أميّة بن خلف عظيم بغض مسلمانان در دل داشتى و هر روز بلال را برگرفتى و به بطحاى مكّه بردى و در ميان ريگ گرم ، در صميم [ 5 ] تابستان ، برهنه او را بخوابانيدى و سنگى بزرگ بياوردى و بر اشكم [ 6 ] وى نهادى و گفتى : اى سياه ، يا به محمّد كافر شو و لات و عزّى را سجود بر [ 7 ] ، يا تا بميرى من ترا هر روز چنين عذاب مىكنم . بلال جواب دادى و گفتى : أحد أحد ، يعنى من بجز خداوند يكتاى بى همتا خدائى را
هامش
[ ( 1 - ) ] ط : در دست . . . روا و ايا و پا : حكايت جماعتى از مسلمانان كه ضعيف بودند و كفار ايشان ( ايا و پا : كافران ايشان را ) عذاب مىكردند .
[ ( 2 - ) ] در اصل : بودند ، و بر طبق روا و ايا ضبط شد .
[ ( 3 - ) ] ايا و ط و پا : + و مددى نداشت .
[ ( 4 - ) ] در اصل : ضعيف حال بودند در بلا . . . و به متابعت از متن عربى ج 1 ص 339 از مج نقل شد .
[ ( 5 - ) ] سرماى سخت و گرماى سخت ( منتهى ) .
[ ( 6 - ) ] در اصل : در اشكم ، و بر طبق ساير نسخ ضبط شد .
[ ( 7 - ) ] روا : كن .