چگونه بود ؟ » « 1 » پدرم فرمود : ( در برخوردها ) ، پيوسته گشادهرو ( و متبسم ) آسانگير ( و بىتكلّف ) و نرمخو بود . نه بدخو و نه خشن ، و نه پرخاشگر و ناسزاگو ، نه عيبجو ( و خردهگير ) ، و نه ( چاپلوس و ) ثناگو . از آنچه نمىپسنديد تغافل مىنمود ، هيچ كس از او نااميد نمىشد ، و آرزومندان ( احسان و عفو ) او ناكام نمىماندند ، خود را از سه چيز نجات داده بود : جدال ( و بگومگو ) ، پرگويى و سخنان بيهوده و مردم را هم از سه چيز وانهاده بود : هيچ كس را بدگويى نمىكرد ، كسى را سرزنش نمىنمود ، و در پى لغزشها و اسرار مردم نبود و جز آنجا كه اميد پاداش خداوندى داشت سخن نمىگفت . آنگاه كه سخن مىگفت همهء اهل مجلس آنچنان خاموش و سراپا گوش بودند كه گويى بر سر آنان پرندهاى ( كه با كمترين حركت پرواز مىكند ) نشسته است ، هرگاه ( سخن او به پايان مىرسيد و ) ساكت مىشد ، آنان به سخن مىآمدند . در محضر او ، در سخن گفتن ، با هم كشمكش نمىنمودند ، اگر كسى سخن مىگفت همه با توجه گوش مىدادند تا گفتارش به پايان رسد ، سخن آنان در پيشگاه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ، از پى همان سخن اولينشان بود ، ( پراكندهگو نبودند ، ) از آنچه همه مىخنديدند او نيز مىخنديد ، و از آنچه همه شگفت زده مىشدند او نيز متعجّب مىشد ، در برابر نامربوط خواهى و جفاگويى غريبان ( كه او را نمىشناختند ، ) آن قدر شكيبا بود كه اصحاب او در صدد جلبشان بر مىآمدند ، ( حضرت صلّى اللّه عليه و آله مانع مىشد ) و مىفرمود : هرگاه حاجتمندى را ديديد كه از پى نياز خود برخاسته است او را بخشش نمائيد ( و حاجت روا كنيد ) . مدح و تمجيد را جز از مؤمن صادق نمىپذيرفت ( و به ديگران وقعى نمىنهاد ) ، سخن هيچ كس را قطع نمىكرد مگر آنگاه كه ( ناروا شده ) از حدّ مىگذشت كه در اين صورت با نهى نمودن او را از ادامه سخن بازمىداشت ، يا از جا برمىخاست ( و مجلس را ترك مىكرد ) .
امام حسين عليه السّلام مىفرمايد : « سؤال كردم : سكوت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله چگونه بود ؟ » « 2 »
هامش
( 1 ) فكيف كان سيرته فى جلسائه ؟
( 2 ) فسألته عن سكوت رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله .