پدرم فرمود : سكوت او بر چهار ويژگى استوار بود : بر بردبارى ، هوشيارى ، اندازه نگهدارى و بر انديشيدن ، امّا سكوت اندازه نگهدارى ، ( سكوت دلنشين و اندازه نگهدارى بود كه ) در هماهنگ نگريستن به ديگران و نيز برابر گوش دادن به آنان تحقق مىيافت ، ( نه در نگاه خود به كسى امتياز مىداد ، نه در گوش سپردن ) ، امّا سكوت تفكّر ، ( سكوت روحافزايى بود كه ) در ( انديشيدن به ) آنچه باقى مىماند و آنچه فانى مىشود جلوه مىكرد . و ( امّا سكوت حلم ، در اين نمايان مىشد كه ) همهء بردبارى او در صبر او فراهم گشته بود ، هيچ چيز ( كه براى حق نبود ) او را خشمگين و بىقرار نمىساخت ( امّا سكوت حذر ، در اين متجلّى مىشد كه ) مواظبت و هوشيارى او در چهار چيز فراهم شده بود : خوبيها را پى مىگرفت تا از او پيروى نمايند ، و زشتيها را ترك مىنمود تا ديگران از آن خود را نگهدارند ، و جهت تدبير در سامانبخشى ( اوضاع دنيا و آخرت ) امّتش كوشش مىكرد ، و در اقدام به آنچه كه خير دنيا و آخرت آنان را فراهم كند تلاش مىنمود .
[ 535 ] - 3 - ابن مردويه از امام حسين عليه السّلام نقل مىكند كه فرمود : « روزى پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله اندوهگين ، صبح نمود » « 1 » ، سؤال شد : اى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله شما را چه رخ داده است ؟ فرمود : در عالم رؤيا به من نمايانده شد كه گويا بنى اميّه از منبرم بالا و پايين مىروند ، گفته شد : اى پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله غمين مباش زيرا دنياست كه به آنها مىرسد ، پس خدا اين آيه را نازل فرمود :
« و رؤيايى راى كه به تو نمايانديم ، قرار نداديم مگر آزمايش و امتحان مردم . . . » « 2 »
باذن خداى سبحان ، سوسمار « 3 »
به سخن مىآيد و شهادت مىدهد
[ 536 ] - 4 - از امام حسين بن على عليهما السّلام نقل شده كه فرمود :
« عربى باديهنشين كه مىخواست اسلام آورد بر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله وارد شد ، سوسمارى را كه در صحرا شكار كرده و در آستين خود نهاده بود همراه داشت ، پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله اسلام را بر
هامش
( 1 ) أنّ رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله أصبح و هو مهموم .
( 2 )وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي . . .اسراء : 60 .
( 3 ) سوسمار صحرا را بزمجّه هم مىگويند .