آمد اوّل كارى كه كرد [ اين بود كه پرسيد ] « 1 » اين باغ شما چگونه است و چقدر محصول دارد ( خودش هم اول زارع و بچهزارع بوده ) .
[ در ضمن اين صحبتها ] « 2 » او را معاينه و مطالعه مىكند و وضع خاص او را در نظر مىگيرد . بايد آن را در نظر گرفت و افراد را يكيك معالجه كرد [ نه اينكه دستور كلى داد . ] مثل اينكه اطبا از معالجه دست بردارند ، فقط بروند پشت راديو دستورهاى كلى بدهند . دستورهاى كلى بيمار را معالجه نمىكند ، معاينهء خصوصى مىخواهد . بعد معلوم شد برنامهء او براى ديگران هم در اين شهر همين بوده است .
نجفآباد در واقع يك شهر است ، منتها چون در جوار اصفهان است جلوهاى ندارد .
الآن شايد هفتاد هزار نفر جمعيت داشته باشد ، آن وقت هم حدود چهلهزار نفر جمعيت داشت .
آن مرد ادامه داد : كمكم ما را وادار كرد كه درس بخوانيم . مىگفت در همين حال چه عيبى دارد شما بياييد درس بخوانيد . مىرفت افرادى را آزمايش مىكرد و در اين بين عنصرهاى مستعد را پيدا مىكرد . بعد آمد براى اينها جلسه تشكيل داد و در آن جلسه به اينها سواد مىآموخت . اگر سواد فارسى نداشتند سواد فارسى و اگر سواد فارسى داشتند عربى مىآموخت . كمكم اينها را بالا مىآورْد در حدى كه از كتابهاى عربى از قبيل عروةالوثقى و از كتابهاى فارسى اخلاقى كاملًا استفاده مىكردند ؛ و هيچ نمىگذاشت كه اينها دست از كارشان بردارند . با ما مىرفت هيزمكشى ؛ عصر كه از هيزمكشى برمىگشت مىآمد در جلسه . همين كه اينها را خوب آماده كرد و واقعاً ساخت و به اينها يك معلومات حسابى داد كه مسائل را خوب ياد گرفتند در حد يك مسألهدانى كه مثلًا عروةالوثقى را بفهمد ، اخلاق را خوب ياد گرفتند در حدى كه يك جامعالسعادات را بتوانند بفهمند و بخوانند و معنى كنند ، كمى از تاريخ اسلام و تفسير و امثال اينها را خوانده باشند ، همين كه اينها را ساخت ، گفت هركدام از شما بايد جلسه تشكيل بدهيد . اينها را در اين شهر پخش كرد و باز هركدامشان يك عدهء ديگر را مثل او پيدا كردند . نمىدانم هنوز هم ادامه دارد يا نه . نجفآباد به اين صورت درآمد كه در هر گوشهاى از اين شهر يا نيمهشهر جلسهاى بود و فردى مردم را اداره مىكرد ، كسى كه از خود مردم بود و همان برنامهء
هامش
( 1 ) و 2 . [ افتادگى از نوار است ]
( 2 )