را دارد ، اندكى صوت را برمىگرداند . اين حالت برگشتن صوت را كه انسان كلمهاى مىگويد بعد اين كلمه به سوى خودش برمىگردد ، در زبان عربى رجعالصوت يا صَدا مىگويند . اين كه الآن ما مىگوييم فلان كس را صدا كن ، غلط است ، بايد بگوييم فلان كس را ندا كن . ولى در فارسى مىگوييم صدا كن . خواندنِ كسى صدا نيست . اگر ما بخوانيم بعد فضا - چنان كه در حمام يا در كوه چنين است - آن را برگرداند او صدا مىكند ؛ ما ندا مىكنيم او صدا مىكند . در فارسى اگر ما نداها را صدا مىگوييم غلط است . اين حالت برگشتن را صَدا ، رجعالصوت و عكسالعمل مىگويند .
از نظر قرآن همه چيز در عالم حالت برگشت دارد ، عكسالعمل دارد ، حتى بالاتر از عكسالعمل . اگر تعبير به عكسالعمل مىكنيم چون تعبيرى بالاتر از اين نداريم .
حال چقدر فرق است ميان اينكه انسان كارى را بكند و خيال كند اين كار همين جور كه رفت ، ديگر دارد مىرود و مرتب از او دور مىشود ؛ و اينكه فكرش اين باشد كه اين كار كه الآن از من دور مىشود بعد برمىگردد ؛ همان حالتِ موجود در كوه ، گرچه آن به سرعت برمىگردد . شما ديدهايد زير گنبد مسجد شاه اصفهان را به گونهاى درست كردهاند كه رجعالصوتش مكرر است يعنى اگر انسان يك كلمه در زير گنبد بگويد - من خودم امتحان كردهام - بيش از يك بار و تا شش هفت بار تكرار مىكند ولى هرچه كه تكرار مىكند ضعيفتر مىشود . مثلًا اگر بگوييد : على ، فوراً مىگويد : على على . . . هرچه انسان بگويد همان را به او پس مىدهد ؛ بگويى احمق ، مىگويد : احمق احمق . . . هرچه بگويى همان را به خودت تحويل مىدهد .
تصديق به روز جزا يعنى تصديقِ به بازگشت اعمال ، تصديقِ به اينكه هركار كه مىكنيم خيال مىكنيم كه كار از ما دور مىشود و ما همينقدر يك كارى كرديم يك حرفى زديم يك عملى انجام داديم بعد جدا شديم دور شديم و آن عمل دائماً از ما فاصله مىگيرد ؛ ولى اينطور نيست ، بعد بازگشت دارد ، چه عمل خوب و چه عمل بد . فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ . وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرّاً يَرَهُ « 1 » هركسى كوچكترين عمل خيرى بكند آن را خواهد ديد ، روزى به آن خواهد رسيد و هركسى كه
هامش
( 1 ) . زلزله / 7 و 8 .