مىآيد - از خودش اختيار دارد كه كم و زياد كند ، چيزى را بگويد چيزى را نگويد ، چيزى را هم از روى اختياردارى از پيش خودش بگويد . در اين زمينه قرآن در آيات زيادى با يك لحن فوقالعاده شديدى - كه گاهى اشخاص تعجب مىكنند چرا قرآن در زمينهء پيغمبر اينچنين لحن شديدى گرفته است - تهديدآميز مىگويد كه اگر تو دست از پا خطا كنى و يك ذره كم و زياد بكنى [ چنين مىكنيم . ] گاهى خطاب به خود حضرت است گاهى به مردم : قضيهء او و رسالت او آنچنان حساس است كه اگر يك ذره غير آنچه ما به او مىگوييم بگويد خيال نكنيد كه فقط او را از رسالت خودمان خلع مىكنيم [ بلكه چنان مىكنيم . ] كسى كه از نردبان بالا مىرود هرچه بيشتر بالا برود اگر سقوط كند سقوطش خطرناكتر و وحشتناكتر است .
وَ لَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنا بَعْضَ الْاقاويلِ . . . « لَوْ » و « انْ » در زبان عربى را در فارسى ، ما به معنى « اگر » مىگوييم ؛ مىگوييم « انْ جاءَ » و « لَوْ جاءَ » يعنى اگر بيايد . ولى در عربى ايندو با همديگر فرق دارند . « انْ » را در جايى مىآورند كه وقوعش محتمل باشد ولى « لَوْ » را در جايى كه وقوعش محتمل نيست و در فرض محال هم مىآورند مثل اينكه مىگوييم : اگر امشب باران نمىآمد ما بيرون مىنشستيم . ولى اين اگرى نيست كه احتمال داشته باشد . چون مربوط به گذشته است ، قضيه گذشته و قطعى است كه باران آمده ، محال است كه قضيه عوض بشود و جور ديگر بشود . عرب در اينجا « انْ » به كار نمىبرد « لَوْ » به كار مىبرد چون مىگويد فرض يك امر محال است ، فرض يك امرى است كه احتمال وقوع آن امر وجود ندارد .
پيغمبر صلى الله عليه و آله تسامح در امر دين نداشت
در اينجا قرآن در عين حال رعايتِ به اصطلاح ادب پيغمبر را فرموده است ؛ نفرموده :
وَ انْ تَقَوَّلَ عَلَيْنا بَعْضَ الْاقاويلِ لَاخَذْنا مِنْهُ بِالْيَمينِ . . . اگر پيغمبر چيزى از پيش خود به ما ببندد ، به تمام قدرت او را مىگيريم و آن رگ قلبش را مىبُريم . ولى « اگر » را در اينجا به صورت « لَوْ » ذكر كرده . كأ نّه اگر بخواهيم به فارسى بگوييم ، يعنى به فرض محال : البته چنين چيزى محال است ، او اين كار را نمىكند ، ولى اين را بدانيد به فرض كه فرستادهء ما چنين كارى بكند به تمام قدرت او را مىگيريم .
اين براى آن است كه ديگران حساب كار خودشان را بكنند ؛ زيرا مشركين ( ثقفىها ) گاهى مىآمدند به پيغمبر مىگفتند : يا رسولَاللَّه ! بيا با ما مصالحه كن ، ما حاضريم مسلمان بشويم اما به شرط اينكه تسامح و تصالحى با ما بكنى . يكى اينكه