صورتى كه « قَليلًا ما » در زبان عربى مجموعش يك كلمه است و معنى « ما » در اينجا نفى نيست . قَليلًا ما تُؤْمِنونَ كمى ايمان مىآوريد . اين در مقام شكايت است كه چرا اهل ايمان كماند ؟ وَ لا بِقَوْلِ كاهِنٍ [ قرآن ] سخن كاهن ، از آن مردمى كه مدعىاند با جن ارتباط دارند ، نيست . قَليلًا ما تَذَكَّرونَ چقدر كم شما متذكّر و متنبّه مىشويد كه اين نكات را بفهميد ! اين نكات چيست ؟ تَنْزيلٌ مِنْ رَبِّ الْعالَمينَ يك حقيقتِ فرودآورده شده ، نازلشده ، تنزّل كرده از ناحيهء پروردگار همهء جهانهاست .
استدلالى بر نبوت عامّه
مكرر گفتهايم كه هر اسمى از اسماء الهى بر يك شأن از شؤون پروردگار دلالت مىكند . اگر مىفرمود : تَنزيلٌ مِنَ اللَّه ، باز معنايش اين بود : نازلشدهء از ناحيهء خدا . اگر مىفرمود : تَنزيلٌ مِنَ الرَّحمنِ ، يعنى نازل شدهء از خدا ؛ تَنزيلٌ مِنَ الرَّحيم نازل شدهء از خدا ؛ تَنزيلٌ مِنَ الْغَفور باز نازل شدهء از خدا . ولى اينجا آن اسمها و صفتها هيچكدام را اسم نمىبرد يكى را انتخاب مىكند : تَنْزيلٌ مِنْ رَبِّ الْعالَمينَ [ قرآن ] فرودآورده شده از ناحيهء آن ذاتى است كه شأنش اين است كه جهانها را پرورش مىدهد و به سوى كمال مىبرد . اين در واقع استدلالى است بر نبوّت عامه ؛ يعنى آيا شما مىتوانيد باور كنيد خدا كه شأنش اين است كه ربُّالعالمين است و هر موجودى را در هر مرحلهاى كه هست - چون استعداد آن مرحله را دارد - به سوى كمالش هدايت و رهبرى مىكند و پرورش مىدهد ، انسان را مهمل بگذارد ؟ نه ، تنزيل است از آن مقام ربُّالعالمين كه آن مقام ربُّالعالمين شأنش اين است كه همهء جهانها را تربيت كند ، پرورش بدهد و به كمال برساند و همين شأن ربُّالعالمينى است كه اقتضا مىكند بر بندهء صالح خودش وحى بفرستد براى تربيت بشر .
وَ لَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنا بَعْضَ الْاقاويلِ . لَاخَذْنا مِنْهُ بِالْيَمينِ . ثُمَّ لَقَطَعْنا مِنْهُ الْوَتينَ . فَما مِنْكُمْ مِنْ احَدٍ عَنْهُ حاجِزينَ .
يك فكر براى آن مردم پيدا مىشد و شايد شبيه و نظيرش براى بعضى ديگر هم پيدا بشود و آن اين است كه خيال مىكردند اگر كسى رسول از ناحيهء ربُّالعالمين باشد مانند هر رسول و فرستادهء ديگر - مثل فرستادهاى كه از ناحيهء يك انسان