است ، فلان عروس از روزى كه در فلان خانه آمده قدم بدى داشته ؛ مال اين خانواده رفته يا افراد خانواده مريض شدهاند يا پدر بزرگ خانواده مرده ، پس او قدم بدى داشته است . اينها مسلّم افكار ضد اسلامى است .
قرآن نقل مىكند كه امم گذشته با انبيا كه مبارزه مىكردند گاهى به انبيا تطير مىزدند . فلان پيغمبر مىآمد از اينها دعوت مىكرد ، مثلًا در آن سال يا يك سال و يا چند سال بعد حادثهء بدى - زلزلهاى ، سيلى ، قحطسالى - پيش مىآمد ، مىگفتند اين حرفهاى تو شوم است ، دائم از اين حرفهاى بد گفتى تا اين اوضاع پيش آمد ، يعنى از قدم بد توست . فَاذا جاءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قالوا لَنا هذِهِ . راجع به قوم فرعون مىفرمايد كه اگر خيرى پيش مىآمد مىگفتند اين از خودمان است وَ انْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَطَّيَّروا بِموسى وَ مَنْ مَعَهُ « 1 » و اگر احياناً يك چيزك بدى به آنها مىرسيد مىگفتند كه از بدى موسى است ، از پيشانى بد اوست ، از قدم بد موسى و همراهان اوست . خواستم ريشهء اصطلاح را ذكر بكنم .
قرآن كريم مسلمين را متوجه اين مطلب كرد كه آنچه در سرنوشت انسانها مؤثر است اين نيست كه مرغى بيايد بانگى بزند ، بلكه عمل خود انسانهاست . آن چيزى كه به آن تطير مىزدند ، آن فال بد را « طائر » مىگفتند . عرض كردم ريشهاش طير است و بعد به هر چيزى تعميم مىدادند . قرآن فرمود طائر را - يعنى آنچه كه منشأ شومى و بدبختى مىشود - جز از درون و اعمال خودتان جستجو نكنيد . در جهت كار خير ، سعادت انسان ، چه فرد و چه جامعه ، به عمل است . انْ لَيْسَ لِلْانْسانِ الّا ما سَعى « 2 » . در جهت كار شر هم طائر هر كسى عمل خود اوست . اين است كه دربارهء عمل - كه ملازم و همراه انسان است و از او جدا نمىشود - فرمود : وَ كُلَّ انْسانٍ الْزَمْناهُ طائِرَهُ فى عُنُقِهِ ما عمل بد هر انسانى را - يعنى همان عملى كه منشأ شومى و بدبختى و شقاوت اوست - ملازم گردنش قرار داديم ، به گردنش آويختيم ، طوقى است كه به گردنش آويختهايم . يعنى عمل انسان از انسان جدا نمىشود .
هامش
( 1 ) . اعراف / 131 .
( 2 ) . نجم / 39 .