از خيانت - العياذ باللَّه - فحشا نيست ، اين امر مسلّم است . به طور كلى خيانت را در مورد عهد و امانت مىگويند . اگر فحشا را هم مىگوييم خيانت چون بر خلاف پيمان ازدواج است ، ولى پيمانى كه ميان همسران بسته مىشود منحصر به پيمان ازدواج نيست . زن و شوهرى با يكديگر قرار مىگذارند ، يكى سرّى به ديگرى مىگويد و بعد مىگويد اين را فاش نكن ولى او فاش مىكند ؛ اين مىشود خيانت . اينها به همسران خود خيانت ورزيدند ؛ يعنى بر خلاف پيمانى كه با همسران خود بستند رفتار كردند . « فَلَمْ يُغْنِيا عَنْهُما مِنَ اللَّهِ شَيْئاً » با اينكه اينها به شرف همسرى دو مرد بزرگ نائل آمده بودند ، از اين شرف همسرى كارى ساخته نبود و به آنها گفته شد :
شما هم جزء داخلشوندگان آتش بفرماييد در آتش جهنم !
نسب و سبب ، تأثيرى در سعادت يا شقاوت انسان ندارد
اينجا يك نكته همين عطف آخر سوره است به اول سوره ، و نكتهء ديگر يك اصل كلى است كه در آيهء بعد آمده است . قرآن يك اصل كلى بيان مىكند كه چقدر اين اصل ، اصل آموزندهاى است و لازم است كه ما و همهء مسلمانها اين اصل را در عمق قلب خود نفوذ بدهيم و آن اين است كه مسألهء نسب و سبب كوچكترين تأثيرى در سعادت يا شقاوت انسان ندارد . به قول سعدى از انسان مىپرسند چيست عملت ، نمىپرسند كيست پدرت ، نمىپرسند كيست همسرت . قرآن مىخواهد بگويد دنيا دار عمل است و آخرت دار پاداش و كيفر . يك زن وقتى به پروردگار خود وارد شود از او نمىپرسند كه سركار علّيه همسر كى هستى ، تا او بگويد كه من همسر پيغمبر آخرالزمان هستم . اينكه ده سال ، بيست سال ، سى سال همسر پيغمبر بودى و در يك فراش خوابيدى چه اثرى در شخصيت و هويت تو ، در روح و عقيدهء تو و در ايمان و عمل تو داشته است ؟
نزديكترين رابطهها ، يكى رابطهء همسرى است ، و ديگر رابطهء پدر و فرزندى .
در همسرى اين آيه را مثال آورده است و در پدر و فرزندى داستان پسر نوح را در جاى ديگر مثال آورده است . نه همسرى در پاداش و كيفر اثر دارد و نه پدر و فرزندى . حتى وقتى كه پدر به حكم مهر پدر و فرزندى ، پسرى را كه مستلزم عقوبت است دعا مىكند [ شديداً به او عتاب مىكنند : ] « يا نوحُ . . . إنّى اعِظُكَ انْ تَكونَ مِنَ