شرايط زمان اقتضا مىكرد كه شعارهاى مختلف داشته باشند . ابوسفيان در صدر اسلام است و هنوز اميدوار است كه بتواند اسلام را در نطفه خفه كند و لذا صريح به روى اسلام شمشير مىكشد . شعارش چيست ؟ نفى « لا الهَ الَّا اللَّه » و نفى « مُحَمَّدٌ رَسولُ اللَّه » تحت عنوان « اعْلُ هبل » زندهباد بت هبل . ولى اين مبارزه با اسلام با شكست مواجه مىشود و سخت با شكست مواجه مىشود . ابوسفيانها از ميدان بيرون مىروند بدون اينكه در ماهيت آنها تغييرى پيدا شده باشد ، يعنى خود را در زير سِتار و پردهء اسلام مخفى مىكنند در حالى كه مقاصد همان مقاصد است . آنوقت معاويهاى مىآيد خليفه مىشود ؛ شعارها از شعارهاى مسلمانها خيلى داغتر ، يعنى صداى اذان آنها از صداى اذان اينها بلندتر ، صف نماز جماعت آنها از صف نماز جماعت اينها طولانىتر ، تظاهر به اسلام و تظاهر به اين دلسوزيها از دلسوزيهاى مؤمنين واقعى خيلى بيشتر ، ولى ماهيت همان ماهيت است . كفر ، لباسى از همان اسلام پوشيده و به جنگ اسلام آمده است . معنى نفاق همين است .
مبارزه با نفاق ، مشكلتر از مبارزه با كفر
اين مبارزه خيلى مشكلتر است از آنجايى كه كفر لباس خودش را پوشيده باشد .
وقتى كفر لباس اسلام را مىپوشد قهراً از نيروى اسلام استفاده مىكند ، زيرا مردم هميشه هر چيزى را به لباسش مىشناسند . كيست كه حقيقت را در هر لباسى و باطل را در هر لباسى بشناسد ؟
اين است كه كار على عليه السلام در مبارزاتش صد درجه از كار پيغمبر مشكلتر است ، چون على مىخواهد با كفرى مبارزه كند كه لباس اسلام به تن كرده است و پيغمبر با كفرى مبارزه مىكند كه لباس كفر به تن كرده است ؛ على با كفرى مبارزه مىكند در زير شعارهاى ايمان و اسلام ، و پيغمبر با كفرى مبارزه مىكند در زير شعارهاى كفر . اين است كه كار خيلى مشكلتر و دشوارتر است .
بنابراين على كه مبارزه مىكرد همان مبارزهاى بود كه پيغمبر مىكرد . « يا ايُّهَا النَّبِىُّ » اختصاص به پيغمبر و زمان خود پيغمبر كه ندارد . پيغمبر كه رحلت فرمود دستورهاى قرآن منسوخ نشد . اينجا اگر مخاطب پيغمبر است ، به اعتبار اين است كه پيغمبر ولىّ امر مسلمين است ؛ فردا كه ولىّ امر مسلمين شخص ديگر است ، همين دستورى كه خطاب به پيغمبر است او بايد اجرا كند . اگر قرآن هميشه مىگفت : جاهِدِ