هم مىشود اقامه كرد ؛ يعنى در يك شهر ، مسجد هر محلى و مسجد جامع شهر هر كدام مىتوانند نماز جماعت مستقلى داشته باشند . در شيعه گاهى يك مسجد ده تا نماز جماعت دارد كه اين ديگر تقريباً نماز تفرقه است . برخى نماز جماعتهاى شيعه شده است نمازهاى تفرقه ، چون در بسيارى از مساجد چندين نماز جماعت برپا مىشود .
خصوصيت سوم اين است كه نماز جماعت با نماز فرادى اختلاف زيادى ندارد ، همان نماز فرادى است كه به صورت جمعى خوانده مىشود و تفاوت فقط در اين جهت است كه امام ، قرائت [ مىكند ] يعنى حمد و سوره را مىخواند و مأمومين استماع مىكنند . امام نيابت مىكند از آنها در قرائت حمد و سوره . البته مأمومين در حركات و سكنات و اذكار و اوراد هم بايد پيرو و تابع امام باشند ، قبل از امام به ركوع نروند ، قبل از امام به سجود نروند و ذكرى نگويند .
ولى نماز جمعه يك نماز جماعت خاص است . اولين تفاوت آن با نماز جماعت اين است كه واجب است ، جز بر افرادى كه عذر داشته باشند مثلًا مريض باشند . بر زنان هم واجب نيست . مثل جهاد است كه بر زنان ، مريضها و مسافران و چند دستهء ديگر واجب نيست ولى بر باقى مردان واجب است كه شركت كنند .
فرق ديگر نماز جمعه با نماز جماعت اين است كه بر خلاف نماز جماعت كه در يك شهر مسجد هر محلى مىتواند يك نماز جماعت داشته باشد ، نماز جمعه را در يك شهر به صورت متعدد نمىشود اقامه كرد ؛ يعنى يك نماز جمعه بايد اقامه شود و بس . اين كه مىگوييم يك شهر ، ملاك يك شهر نيست . بر مكلفين اگر فاصلهء آنها از دوازده كيلومتر بيشتر نيست ، واجب است كه شركت كنند . اين را درنظر داشته باشيد كه مردم قديم كه پياده و يا با الاغ و اسب و قاطر مىآمدند ، براى طى دوازده كيلومتر حداقل دو ساعت در راه بودند . دو ساعت مىرفتند و دو ساعت برمىگشتند كه رفت و آمدشان چهار ساعت طول مىكشيد .
مسألهء ديگر اين است كه در فاصلهء كمتر از شش كيلومتر ، تشكيل دادن نماز جمعهء ديگر حرام است ؛ يعنى اگر نماز جمعهاى در اين نقطه تشكيل مىشود ، تا شش كيلومتر كسى حق تشكيل نماز جمعه را ندارد . آنوقت قهراً مىشود يك نماز عمومى . وقتى كه تا شعاع دو فرسخ ، آمدن مردم واجب است و در شعاع يك فرسخ تشكيلدادن نماز جمعهء ديگر حرام است و شركت در نماز جمعه هم واجب است ،
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 299
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٢٩٩