يهودى دارد و كلمهء « جمعه » يك لفظ عربى است و عربىّالاصل است و اين نشان مىدهد كه چرا اين روز به نام جمعه ناميده شده است ؛ به اين دليل كه روز اجتماع مردم بوده است . در روزهاى ديگر ، هر كس به دنبال كار اختصاصى خودش است و در مدار شخصى خودش مىچرخد . يك روز در هفته به اين كار اختصاص داده شده است كه افراد دور يكديگر جمع شوند . در ايام هفته هر كس در يك مسير و مدارى است ؛ روزى هم بايد باشد كه افراد دور هم جمع شوند ، روز اجتماع . براى اين روز يك كار بسيار بزرگ در اسلام تأسيس شد كه فوقالعاده كار مهمى بود و آن مسألهء « نماز جمعه » است .
نماز جمعه چه نمازى است ؟ نماز جمعه همان نماز ظهر است در روز جمعه با كيفيت خاصى و به عبارت ديگر نمازى است در روز جمعه جانشين نماز ظهر . نماز ظهر چهار ركعت است و نماز جمعه دو ركعت ، ولى به جاى آن دو ركعت ديگر ، دو خطبه قرار داده شده است . در احاديث ائمه عليهم السلام اين تعبير بهطور مكرر آمده است كه فرمودهاند : « جُعِلَتا مَكانَ الرَّ كْعَتَيْنِ » « 1 » دو خطبهء جمعه جانشين آن دو ركعت شده است و نكتهء قابل توجه اين است كه قرآن از آن دو خطبه با اينكه منبر و سخنرانى است ، مانند نماز تعبير به « ذكر اللَّه » كرده است .
نماز جماعت و نماز جمعه
در اينجا برخى خصوصيات نماز جماعت و نماز جمعه را ذكر مىكنم . مىدانيم نماز جماعت در اسلام سنت بسيار مؤكّدى است ولى مستحب است نه واجب ، مگر اينكه به شكل اعراض از جماعت باشد يعنى كسى به هيچ شكلى در هيچ جماعتى شركت نكند كه اين كارش حرام است و اگر زمانى باشد كه حكومت ، حكومت اسلامى باشد چنين فردى را مجبور به شركت در جماعت مىكنند . پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله حتى قصد كردند كه خانهء كسانى را كه اعراض از جماعت داشتند خراب كنند ؛ فرمودند : شركت نكردن به طور مطلق در جماعت مسلمين نوعى نفاق است . به هر حال مسألهء نماز جماعت يكى از خصوصياتش اين است كه فى حد ذاته مستحب است .
خصوصيت ديگر نماز جماعت اين است كه نماز جماعت را به صورت متعدد
هامش
( 1 ) . وسائلالشيعه ، ج 7 / ص 331 .