عمر .
از جمله خصوصيات خلافت عثمان اين است كه شايد دو سه روز بود كه خليفه شده بود روز جمعه پيش آمد . بالاى منبر رفت . چشمش كه به جمعيت افتاد زبانش بند آمد . نتوانست سخنى بگويد و پايين آمد . وقتى پايين آمد اين جمله را گفت : « أَنْتُمْ إلى امامٍ عادِلٍ أَحْوَجُ مِنْكُمْ الى إمامٍ خَطيب » « 1 » شما به يك پيشواى عادل بيشتر احتياج داريد تا به يك پيشواى سخنور . مروان حكم گفت : اگر همين دو كلمه را بالاى منبر گفته بودى خيلى خطيب خوبى بودى ؛ يعنى خوب بود همين دو كلمه را بالاى منبر مىگفتى ، چرا پايين گفتى ؟ البته او نه عادل بود و نه خطيب ، ادعايى بود كه مىكرد .
ديگر خصوصيات نماز جمعه
امام براى ايراد خطبههاى نماز جمعه كه دو خطبه است با يك زىّ خاصى براى خطبه خواندن مىرود ، زيّى كه جمع ميان حالت نمازگزار و حالت جهادكننده است .
امام عصا و يا شمشير خود را به دست مىگيرد و دامنها را بالا مىزند و مىرود بالاى منبر مىايستد و در زىّ يك مجاهد خطبه مىخواند .
امام جمعه در خطبه براى مردم چه بايد بگويد ؟ اين مطلب را حضرت رضا عليه السلام در ضمن حديثى - كه در همان سخنرانيها ( خطابه و منبر ) نقل كردهام و چاپ شده است - به بهترين وجهى بيان كردهاند . البته يكى از كارها نصيحت و پند و اندرز و موعظه است ، ذكر خداوند است ، ثنا و حمد الهى است ، بردن نام پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و ائمه عليهم السلام است . متأسفانه فرصت نكردم كه متن حديث را مجدداً به ذهنم بسپارم . از آن سه قسمت دو قسمت يادم هست « 2 » .
يكى اين است كه امام جمعه وظيفه دارد تازهترين خبرها را از آنچه در دنياى اسلام واقع شده است به اطلاع مردم برساند . ببينيد اسلام تا چه اندازه توجه دارد كه مسلمين را در جريان اطلاعات مربوط به دنياى اسلام قرار دهد . من در آن خطابهها گفتم : اندلس اسلامى را در سيصد الى چهارصد سال قبل قتلعام كردند و اين عضو
هامش
( 1 ) . شرح نهجالبلاغهء ابن ابىالحديد ، ج 13 / ص 13 .
( 2 ) . [ مراجعه شود به كتاب ده گفتار ، گفتارهاى « خطابه و منبر » . ]