عيسى بن مريم گفته مىشود « كلمه » ( بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسيحُ ) « 1 » ؟ عيسى كه يك انسان است ، چرا به او « كلمه » گفته مىشود ؟ به اعتبار اينكه معنى دارد ، پر از معنى است .
چرا ما نسبت به ائمه مىگوييم « الكلماتُ التامّات » يا خودشان فرمودهاند : « نَحْنُ الْكَلِماتُ التّامّات » ما كلمههاى كامل و تمام هستيم ؟ [ چون پر از معنى هستند . ] اينجا مىفرمايد : در آسمانها و زمين آياتى است براى اهل ايمان . نكتهاى در بعضى تفاسير مثل تفسير الميزان آمده است ، مىگويند كه در قرآن بعضى جاها اين جور آمده كه « در خلقت آسمان و زمين آيه است » و بعضى جاها آمده : « خلقت آسمان و زمين آيه است » ، آيا اينها تفاوت دارد ؟ مىگويند بله ، قرآن گاهى مىگويد كه اصلًا اين آسمان آيه است ، زمين آيه است ، يعنى اين مجموع دستگاه را به منزلهء يك آيه تلقى مىكند ، ولى گاهى مىگويد در اين آسمان آيات است ، مىخواهد بگويد اين جنبههايى دارد ، معناهايى دارد ، از جنبههاى مختلف مىشود پى برد .
آيه بودن انسان
در اين آيهء «
إِنَّ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لَآياتٍ لِلْمُؤْمِنِينَ
» يك نگاه جمعى كلى به همهء عالم كرده است ، ولى بعد به طور خصوصى بعضى موضوعات را كه مهمتر بوده ذكر كرده است و كلمهاى بالاتر از كلمهء « مؤمنين » يعنى درجهء كاملى از ايمان را هم برايش ذكر فرموده : «
وَ فِي خَلْقِكُمْ وَ ما يَبُثُّ مِنْ دابَّةٍ آياتٌ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ
» در خلقت شما انسانها و در آنچه كه خدا مىپراكند ( يعنى متفرق و پخش مىكند و به حركت وا مىدارد ) از جنبندهها [ آيههايى براى اهل يقين است . ] در اينجا انسان مطرح است بالخصوص و ساير جنبندهها ؛ يعنى از ميان همهء مخلوقات عجالتاً جنبندهها انتخاب شده و از جنبندهها انسان به طور خصوصى انتخاب شده است . اين براى آن است كه انسان يك آيهء مخصوص و خيلى عجيب و پرمعنايى است . مسلّم آيه بودن گياهها از آيه بودن جمادها بيشتر است چون وجود كاملترى است ، آيه بودن حيوانها از آيه بودن گياهها بيشتر است و آيه بودن انسان از آيه بودن هر موجود ديگرى بيشتر
هامش
( 1 ) . آل عمران / 45 .