زره آن جامهء حلقه حلقهء آهنين است كه سربازان هنگام جنگ مانند يك پيراهن به تن مىكردهاند و اما سپر ابزارى است كه به دست مىگرفته و مانع ورود ضربت مىشدهاند . كار سپر جلوگيرى از ورود ضربت بوده و كار زره خنثى كردن اثر ضربت وارده . ظاهراً على عليه السلام از آن جهت جهاد را ، هم به سپر تشبيه كرده و هم به زره كه برخى جهادها نوعى پيشگيرى است و مانع ورود ضربت مىشود و بعضى ديگر شكل مقاومت و بىاثر كردن حملات را دارد . در قسمت چهارم مىفرمايد :
مَنْ تَرَكَهُ رَغْبَةً عَنْهُ الْبَسَهُ اللَّهُ ثَوْبَ الذُّلِّ وَ شَمْلَةَ الْبَلاءِ ، وَ دُيِّثَ بِالصَّغارِ وَ الْقَماءَةِ ، وَ ضُرِبَ عَلى قَلْبِهِ بِالْاسْهابِ ، وَ اديلَ الْحَقُّ مِنْهُ بِتَضْييعِ الْجِهادِ وَ سيمَ الْخَسْفُ وَ مُنِعَ النِّصْفُ « 1 » .
آن كه از جهاد به دليل بىميلى و بىرغبتى ( نه به دليل خاص شرايط و احوال ) رو بگرداند ، خداوند جامهء ذلت و روپوش بلا بر تن او مىپوشاند و او را لگدكوب حقارت مىگرداند و حجابها و پردهها روى بصيرت دل او قرار مىدهد و بينش را از او سلب مىكند ، دولت حق به جريمهء ضايع ساختن جهاد ، از او برگردانده مىشود و به سختيها و شدايد گرفتار مىگردد و از رعايت انصاف دربارهاش محروم مىشود .
اين قسمت بر خلاف سه قسمت پيشين كه آثار مثبت جهاد را ذكر مىكرد ، آثار منفى آن را يعنى آثار ترك جهاد را بيان مىفرمايد .
آثار منفى كه در اين جملهها تذكر داده شده ، چنانكه از مضمون آنها پيداست آثار جمعى است نه فردى ، يعنى مربوط به جامعه است نه فرد .
آثار منفى عبارتند از :
الف . ذلت و خوارى . ملتى كه اين درجه را از دست بدهد قطعاً خوار و زبون مىگردد .
ب . شدايد و گرفتاريها . زبون و توسرىخور بودن بر خلاف تصور آنان كه مىپندارند پناهگاه آسايش است ، صدها گرفتارى در پى خود مىآورد .
هامش
( 1 ) . نهجالبلاغه ، خطبهء 27 .