وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَ امَنوا ثُمَّ اتَّقَوْا وَ احْسَنوا وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ « 1 » .
بر آنان كه ايمان آورده و شايسته عمل كردهاند ، در مورد آنچه از نعمتهاى دنيا مصرف كنند باكى نيست ( حلالشان باد ) هرگاه تقوا و ايمان و عمل صالح را توأم داشته باشند و بعد از آن ايمان و تقوا و بار ديگر تقوا و احسان ( نيكوكارى ) ، [ و خدا نيكوكاران را دوست مىدارد . ]
اين آيهء كريمه متضمن دو نكتهء عالى از معارف قرآنى است : يكى درجات و مراتب ايمان و تقوا كه مورد بحث ماست ، ديگر فلسفهء حيات و حقوق انسان .
مىخواهد بفرمايد : نعمتها براى انسان است و انسان براى ايمان و تقوا و عمل . انسان آنگاه مجاز است از نعمتهاى الهى بهرهمند گردد و آنگاه اين نعمتها به مورد مصرف خواهد شد كه خود انسان در مسير تكاملى خودش كه خلقت ، او را در آن مسير قرار داده حركت كند ، يعنى مسير ايمان و تقوا و عمل شايسته .
علماى اسلامى با الهام از اين آيه و ساير تصريحات و اشارات متون اسلامى ، مراتب تقوا را به تقواى عام ، تقواى خاص ، تقواى خاص الخاص اصطلاح كردهاند .
تقواى مجاهدين تقواى پاكباختگى است . شهيدان تمام مايملك خود را در طبق اخلاص گذاشته و به حق تسليم كردهاند . آنان اين جامه از جامههاى تقوا را بر تن كردهاند .
در قسمت سوم مىفرمايد :
وَ دِرْعُ اللَّهِ الْحَصينَةُ وَ جُنَّتُهُ الْوَثيقَةُ .
جهاد زره نفوذ ناپذير خدا و سپر مطمئن خداست .
اگر ملتى مسلمان روحش روح جهاد باشد ، مُدَّرَع باشند به اين دِرع الهى ، و اگر اين سپر الهى را همواره در دست داشته باشند ديگر ضربتى بر آنها كارگر نخواهد افتاد .
هامش
( 1 ) . مائده / 93 .