النَّباتاتِ الْبَدَوِيَّةَ اقْوى وُقوداً « 1 » .
چوب درختهاى صحرايى و جنگلى كه نوازش باغبان را نديده است محكمتر است ، اما درختهاى سرسبز و شاداب كه مرتب تحت رعايت باغبان و نوازش او مىباشند نازكتر و كم طاقتتر از كار در مىآيند . گياهان صحرايى و وحشى نسبت به گلهاى خانگى ، هم قدرت اشتعال و افروزش بيشترى دارند و هم آتششان ديرتر خاموش مىشود . مردان سرد و گرم چشيده و فراز و نشيب ديده و زحمت كشيده و با سختيها و شدايد و مشكلات دست و پنجه نرم كرده نيز طاقت و قدرتشان از مردهاى نازپرورده بيشتر است . فرق است بين نيرويى كه از داخل و باطن بجوشد با نيرويى كه از خارج كمك بگيرد . عمده اين است كه استعدادها و نيروهاى بىحد و حصر باطنى بشر بروز كند .
على مىفرمود نگوييد : اللَّهُمَّ انّى اعوذُ بِكَ مِنَ الْفِتْنَةِ خدايا به تو از فتنهها و مايهء گرفتاريها پناه مىبرم ، زيرا هيچ كس نيست كه با گرفتاريها مواجه نباشد ؛ بگوييد :
اللَّهُمَّ انّى اعوذُ بِكَ مِنْ مُضِلّاتِ الْفِتَنِ « 2 » خدايا از فتنههاى گمراه كننده ، از جنبههاى گمراه كنندهء فتنهها به تو پناه مىبرم .
نازپروردگى
به هر نسبت كه مواجهه با شدايد ، مربى و مكمّل و صيقل ده و جلابخش و كيميا اثر است ، پرهيز كردن اثر مخالف دارد . لهذا دانشمندان گفتهاند بزرگترين دشمنيهايى كه دربارهء اطفال و كودكان مىشود همانهاست كه پدران و مادران نادان به عنوان محبت و از روى كمال علاقه انجام مىدهند ؛ يعنى نوازشهاى بىحساب ، مانع شدن از برخورد با سختى ، نازپرورده كردن آنها . اينهاست كه طفل را بيچاره و ناتوان بار مىآورد ، او را در صحنهء زندگى خلع سلاح مىكند ، كارى مىكند كه كوچكترين ناملايمى او را از پا درآورد و كمترين تغيير وضعى سبب نابودى وى گردد ؛ او را مثل كسى بار مىآورند كه هرگز در همهء عمر به داخل آب نرفته و شناورى نكرده و
هامش
( 1 ) نهج البلاغه ، نامهء 45 .
( 2 ) نهج البلاغه ، حكمت 90 .