در زير پرچم لا إله الا الله آورد . اما تنها به ايمان و عقيده اكتفا نكرد ، به موانع و اضداد وحدت هم توجه كرد ، آن موانع و مشكلات را از ميان برداشت ، موجبات دورى دلها و موجبات كينهها و حسدها و انتقامجويىها يعنى تبعيضات حقوقى را از بين برد .
البته وقتى كه مقتضى موجود شد و موانع مفقود ، وقتى كه ايمان و عقيده بود و تبعيضات نبود ، معلول كه وحدت و الفت و هماهنگى است خود به خود پيدا مىشود ، بر خلاف آنكه مقتضى موجود باشد مانع هم موجود باشد يا اينكه اگر مانع مفقود است مقتضى هم مفقود باشد .
پس نبايد اينطور فكر كرد كه اسلام فقط به موجب اينكه عقيدهء واحدى ايجاد كرد ، مردم را متحد كرد ؛ نه ، علاوه بر اين ، موانع و تبعيضات و شكافها و تفاوتها را هم از بين برد ؛ اگر گفت :
تعالوا الى كلمة سواء بيننا و بينكم الا نعبد الا الله و لا نشرك به شيئا
بياييد به سوى يك عقيده و ايمان كه براى همه به يك نسبت خوب است ، براى همه حقيقت است ، براى همه خير است ، اگر اين را گفت و توحيد را پيشنهاد كرد ، پشت سرش هم گفت :
و لا يتخذ بعضنا بعضا اربابا من دون الله
« 1 » ، مساوات و برابرى را هم پيشنهاد كرد .
پيغمبر اكرم در حجة الوداع فرمود : .
ايُّهَا النّاسُ انَّ رَبَّكُمْ واحِدٌ وَ انَّ اباكُمْ واحِدٌ ، كُلُّكُمْ مِنْ آدَمَ وَ آدَمُ مِنْ تُرابٍ ، لا فَضْلَ لِعَرَبِّىٍ عَلى عَجَمِىٍّ الّا بِالتَّقْوى . .
ايها الناس ! خداى همه يكى ، پدر همه يكى است ، همه فرزند آدم هستيم ، آدم هم از خاك به وجود آمده ، پس همه از خاك به وجود آمدهايم ، ملاك شرافت جز تقوا چيزى نيست ، عربها خيال نكنند كه نژاد عرب بر عجم برترى دارد ، هيچ نژادى بر هيچ نژادى فضيلت ندارد ، برترى فقط و فقط به تقوا و درستى است . بعد فرمود : الا هَلْ بَلَّغْتُ ؟ آيا تبليغ كردم ؟ قالوا نَعَمْ همه گفتند : بله يا رسول اللَّه . بعد فرمود : فَلْيُبَلِّغِ الشّاهِدُ الْغائِبَ « 2 » پس حاضرين به غايبين برسانند ، نسل حاضر به نسلهاى آينده و هر نسلى به نسل بعد برساند .
هامش
( 1 ) آل عمران / 64 : گروهى گروه ديگر را غيرخدا ارباب خود نگيرند .
( 2 ) تحف العقول ، ص 34 .