حديثى است از رسول اكرم كه فرمود : اسْتَووا تَسْتَوِ قُلُوبُكُمْ معتدل و همسطح باشيد و در ميان شما ناهمواريها و تبعيضها وجود نداشته باشد ، تا دلهاى شما به هم نزديك بشود و در يك سطح قرار بگيرد ؛ يعنى اگر در كارها و موهبتها و نعمتهاى خدا بين شما شكاف و فاصله افتاد ، بين دلهاى شما هم قهراً فاصله مىافتد ، آنوقت ديگر نمىتوانيد همدل و همفكر باشيد و در يك صف قرار بگيريد ، قهراً در دو صف مختلف قرار خواهيد گرفت .
قرآن كريم مىفرمايد : .
و اعتصموا بحبل الله جميعا و لا تفرقوا و اذكروا نعمت الله عليكم اذ كنتم اعداء فالف بين قلوبكم فاصبحتم بنعمته اخوانا
« 1 » .
همه با هم به ريسمان الهى بچسبيد و متفرق و متشتت نشويد . آن وقت را به ياد بياوريد كه با هم دشمن بوديد ، نسبت به هم كينه و عداوت و حسادت داشتيد ، خداوند به وسيلهء اسلام دلهاى شما را به هم مهربان كرد ، صبح كرديد در حالى كه همه با يكديگر برادر بوديد .
اين آيه ، همان طورى كه مضمونش معلوم است ، در موضوع اتحادى است كه دين اسلام به مردم داد .
راز موفقيت اسلام
در جلسهء پيش گفتم اسلام اگر تنها جنبهء اخلاقى مىداشت مانند يك مكتب اخلاقى كه كارش فقط پيشنهادهاى اخلاقى و پند و نصيحت است ، فقط به مواعظ و نصايح مىپرداخت و كارى به تركيب و سازمان اجتماعى نمىداشت ، ممكن نبود كه بتواند جامعهاى نو بسازد ، جامعهاى متحد و همفكر و همدل كه جريان تاريخ را عوض كند .
شك ندارد آن چيزى كه دلها را به هم پيوند مىدهد ، عقيده و ايمان است . رسول خدا بزرگترين عامل وحدت را كه وحدت در عقيده بود ايجاد كرد ، مردم را
هامش
( 1 ) آل عمران / 103 .