باشد ، او مرا به وى معرفى كند تا مشكل من حل شود . اين نزديك شدن چه نوع نزديك شدنى است ؟ اگر شما مىگوييد اياز به سلطان محمود نزديك بود ، مقصود از اين نزديك بودن چيست ؟ يا براى هر صاحب قدرتى يك چنين چيزى را پيدا مىكنيد ؛ مثلًا مىگوييد على عليه السلام به پيغمبر نزديك بود . آيا مقصود اين است كه هميشه فاصلهء مكانى ميان پيغمبر و على كم بود ؟ يعنى اگر مىآمدند حساب مىكردند ، هميشه افراد با يك فاصلهاى از پيغمبر بودند و آن كه فاصلهء جسمش با فاصلهء جسم پيغمبر از هر فاصلهء ديگر كمتر بود على بود ؟ وقتى مىگوييد فلان شخص با فلان مقام نزديك است ، آيا مقصودتان اين است كه فاصلهء مكانى او كم است ؟ نه ، مقصود اين نيست . اگر اينجور باشد پس پيشخدمت درِ اتاق آن مقام از همهء مردم به او نزديكتر است ، براى اينكه هميشه در فاصلهء سه چهار مترى او قرار گرفته و آماده به خدمت است ؛ هيچ صاحب قدرت ديگرى به اندازهء پيشخدمت درِ اتاق آن صاحب مقام به او نزديك نيست و حال آنكه مقصود شما اين نيست ؛ شما مىدانيد آن پيشخدمت به آن معنى كه شما مىگوييد به اين آدم نزديك است اساساً نزديك نيست .
پس شما به چه معنا مىگوييد نزد او نزديك و مقرّب است ؟ مقصودتان اين است : در دل او ، در ذهن او اين آدم يك محبوبيت و احترامى دارد كه گفتهء او را به زمين نمىاندازد ، خواهش او را رد نمىكند ، خواستهء او براى وى مثل خواستهء خودش است . اين قرب ، قرب معنوى است ولى قرب معنوى هم كه مىگوييم ، درواقع تعبير است ، قرب مجازى است ، يعنى خود اين با خود او ، شخص اين با شخص او نزديك نيست بلكه فقط اين در ذهن و روح آن آدم يك محبوبيتى دارد ، مورد عنايت و لطف اوست ، به اين جهت ما مىگوييم نزديك است .
حال معنى اينكه بندهاى به خدا نزديك مىشود چيست ؟ مسلماً نزديكىِ به معنى اول نيست ؛ يعنى وقتى ما مىگوييم بنده در اثر عبادت به خدا نزديك مىشود ، مقصود اين نيست كه يك بنده فاصلهاش با خدا كم مىشود ، به اين معنا كه قبلًا ميان او و خدا فاصلهاى وجود داشت ، تدريجاً نزديك و نزديك مىشود به گونهاى كه فاصله كم مىشود و آن مرحلهاى كه در قرآن مىگويد :
يا ايها الانسان انك كادح الى ربك كدحا فملاقيه
كه اسم آن ملاقات پروردگار و لقاء ربّ است ، [ تحقق مىيابد ؛ ] مثل دو جسم كه به يكديگر مىرسند مثلًا شما به قم مىرسيد ، آدم هم به خدا