چو اهل دل كند تفسير معنى * به مانندى كند تعبير معنى « 1 »
كه محسوسات از آن عالم چو سايه است * كه اين چون طفل و آن مانند دايه است
بعد به شرح مىپردازد ، خيلى شرح مىكند كه زلف يعنى چه ، رخ يعنى چه ، . . .
بعد سائل مىگويد :
شراب و شمع و شاهد را چه معناست * خراباتى شدن آخِر چه دعواست ؟
جواب مىدهد :
شراب و شمع ، ذوق و نور عرفان * ببين شاهد كه از كس نيست پنهان
آنگاه وارد بحث مفصلى در اين زمينه مىشود .
مغربى
يكى ديگر از شعراى بسيار زبردست عرفانى ، كه البته لطف حافظ را ندارد ولى از نظر معانى عرفانى يعنى رسيدن به عمق عرفان عدهاى او را از حافظ جلوتر مىدانند - عرض كردم نه از نظر شعرى و ادبى و هنرى ، بلكه از نظر رسيدن به عمق عرفان - شاعرى است به نام « مغربى » كه ديوانش هم چاپ شده . مغربى در اول ديوانش [ شعرهايى در اين زمينه دارد ] - كه من در كتاب خدمات متقابل اسلام و ايران اين شعرها را از آنجا نقل كردهام . بعضى از اين اشعار را مىخوانم ( چون خيلى مفصل است ) ، مىگويد :
اگر بينى در اين ديوان اشعار * خرابات و خراباتى و خمّار
بت و زنّار و تسبيح و چليپا * مغ و ترسا و گبر و دير و مينا
شراب و شاهد و شمع و شبستان * خروش بربط و آواز مستان
هامش
( 1 ) [ يعنى ] با تشبيه مىگويد .