بنابراين تصفيهء نفس ، اخلاص ، دور كردن هوا و هوس نه تنها اثرش اين است كه قلب انسان را صاف مىكند ، بلكه اثر بيشتر و بالاترى دارد و آن اين است كه علم و حكمت از درون انسان مىجوشد
صعود و نزول روح
در بحار حديثى نقل مىكند : اصحاب رسول اكرم كه مردان مؤمنى بودند ، حالتى در خود ديدند . دغدغه در آنها پيدا شد كه نكند ما منافق باشيم و خودمان نمىدانيم . به پيامبر صلى الله عليه و آله عرض كردند : يا رَسولَ اللَّهِ نَخافُ عَلَيْنَا النِّفاق ما مىترسيم منافق باشيم .
فرمود : چرا ؟ عرض كردند : براى اينكه وقتى در محضر مبارك شما مىنشينيم و شما صحبت مىكنيد ، موعظه مىكنيد ، از خدا مىگوييد ، از قيامت مىگوييد ، راجع به گناهان و توبه و استغفار سخن مىگوييد ، يك حال بسيار خوشى پيدا مىكنيم ، ولى بعد كه از حضور شما مرخص مىشويم وَ شَمَمْنَا الْاوْلادَ وَ رَايْنَا الْعِيالَ وَ الْاهْلَ و مدتى با زن و بچهمان مىنشينيم ( تعبير خودشان اين است كه بچه هايمان را بو مىكنيم ) مىبينيم كه حالمان برگشت ، باز همان آدم اول شديم . يا رسول اللَّه ! آيا اين نفاق نيست ؟ نكند نفاق باشد و ما منافق باشيم ! فرمود : نه ، اين نفاق نيست . نفاق دورويى است ، اين « دو حالتى » است . انسان گاهى روحش اوج مىگيرد و بالا مىرود ، و گاهى روحش پايين مىآيد . البته شما وقتى پيش من هستيد و اين حرفها را مىشنويد ، قهراً چنين حالتى پيدا مىكنيد . بعد اين جمله را فرمود :
لَوْ تَدومونَ عَلَى الْحالَةِ الَّتى وَصَفْتُمْ انْفُسَكُمْ بِها لَصافَحَتْكُمُ الْمَلائِكَةُ وَ مَشَيْتُمْ عَلَى الْماءِ « 1 » .
اگر به آن حالتى كه پيش من هستيد باقى بمانيد و از آن حال خارج نشويد ، مىبينيد ملائكه مىآيند و با شما مصافحه مىكنند و شما بر روى آب مىتوانيد راه برويد بدون اينكه فرو برويد ! آن حالت حالتى نيست كه براى شما هميشه باقى بماند . اگر آن حالت برايتان به صورت يك ملكه باقى بماند ، به اين مقامها مىرسيد .
هامش
( 1 ) اصول كافى ، ج 2 / ص 424