ربا گرفتن بدانيم درست نيست ، بلكه راه مضاربه صحيح است و اين ، مطلب تازهاى نبود . چيزى كه بود ايشان تعبير بورس كردند كه به معنى خريد سهام است . البته اين مطلب به اين شكل قبلًا به ذهنم نيامده بود و اين براى من مشكلى بود كه اگر بنا شود سرمايههاى جزئى وارد كارهايى نظير خريد سهام بشود ، اين كار عملًا دچار اشكال مىشود زيرا مرتب افراد مىآيند سرمايهاى در بانك مىگذارند و اگر بانك بخواهد آنها را در موارد مختلف شريك كند ، در عمل ممكن است دچار اشكال شود ؛ به خلاف وضع جارى بانك كه پول را از افراد مىگيرد براى خودش و بعد پول خودش را به عنوان ربا مىدهد . اين اشكال ندارد . ايشان به اين صورت گفتند و شايد آقاى مهندس طاهرى هم نظرشان اين بوده كه اساساً بانك سهام را خودش مستقيماً مىخرد ، يعنى بانك خودش مستقيماً وارد عمل مضاربه يا مزارعه و نظير اينها مىشود و خودش مستقيماً در سهام شركت مىكند . بعد افراد ديگرى كه مىآيند پولى را به عنوان سپردهء ثابت بپردازند ، بانك به موجب اجازهاى كه از طرف ساير شركا دارد سهام خودش را به آنها مىفروشد و حتى ممكن است اگر مصالح كلى بانك اقتضا كند به قيمت گرانتر هم بفروشد . به هر حال آن مشكل محاسبه هم به اين طريق حل مىشود كه بانك خودش مستقيماً سهام را بخرد و بعد اين سهام را به اشخاص بفروشد . ممكن است كسى اشكال كند كه معمولًا مردم در سپردهها و پس اندازها پول را مىدهند براى اينكه هرگاه خواستند بتوانند آن را پس بگيرند ولى اگر بخواهد به صورت خريد سهام باشد ، بسا هست كه نتوانند آن را پس بگيرند .
پاسخ اين است كه بانك در اينجا نقش دلال را بازى مىكند به اين صورت كه مثلًا يكى از شركا مىخواهد سهام يك كارخانهء قند را بخرد و شريك ديگرى مىخواهد آن سهام را بفروشد . . .
- در عمل غير ممكن مىشود ، زيرا مثلًا من پولى را در بانك مىگذارم و دو روز ديگر مىروم آن را پس مىگيرم . اگر بانك بخواهد حساب كند كه امروز فلان مقدار به من بفروشد و دو روز ديگر آن را پس بدهد . . .
نه ، حساب جارى غير از اين است . در عمل اينطور نيست . در عمل انسان پولهايى را كه احتمال مىدهد چند روز ديگر مىخواهد آن را پس بگيرد ، به صورت حساب جارى مىگذارد ولى معمولًا پولهايى را به صورت پس انداز يا سپرده مىگذارند كه لااقل به حسب احتمال به اين زوديها آن را پس نمىگيرند .
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 335
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٣٣٥