و آقاى فلان كس را . اين عام « مگر » نمىپذيرد . اين مثل روزه گرفتن نيست كه مىگويند آقا روزه بگير « مگر » اينكه اينچنين باشى . ممكن است در يك شرايطى انسان روزه نگيرد ، اما ظلم چيزى نيست كه بگوييم در يك شرايطى ظلم بكن در يك شرايطى ظلم نكن . هرجا كه ظلم باشد نبايد كرد . از هركه مىخواهد باشد ، از پيغمبر خدا هم ظلم ناستوده است ، مثل معصيت و نافرمانى است . خدا هيچ معصيتكارى را دوست نمىدارد ، نمىشود گفت مگر پيغمبرانش . اگر پيغمبران هم العياذباللَّه معصيت كنند خدا آنها را هم دوست نمىدارد . فرق پيغمبر و غير پيغمبر در اين است كه او معصيت نمىكند و ديگرى معصيت مىكند نه آنكه او معصيت مىكند و خدا در عين اينكه او معصيت مىكند باز هم دوستش دارد . اين را مىگوييم عامّى كه تخصيص و استثنا نمىپذيرد .
از نظر زمان هم همين جور است . آيا مىشود گفت كه اين يك قانونى است كه مخصوص يك زمان است ، در يك زمان معين خدا متجاوزان را دوست ندارد ولى ده سالى كه بگذرد خدا اين حكم را لغو مىكند و مىگويد ما از اين به بعد متجاوزان را دوست مىداريم ؟ اين آهنگ آهنگى نيست كه نسخ بپذيرد .
ما در آيات جهاد مىبينيم قرآن با چه آهنگى وارد شده است : وَ قاتِلوا فى سَبيلِ اللَّهِ الَّذينَ يُقاتِلونَكُمْ وَ لاتَعْتَدوا انَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدينَ « 1 » با آنان كه با شما مىجنگند ، با آنان كه به نوعى تجاوز دست زدهاند بجنگيد ، ولى شما متجاوز نباشيد . با متجاوز جنگيدن تجاوز نيست ، ولى با غير متجاوز جنگيدن تجاوز است و جايز نيست . با متجاوز بجنگيد تا تجاوز به وجود نيايد اما اگر با غير متجاوز بجنگيد خودتان متجاوزيد . اين ديگر امرى نيست كه نسخ پذير باشد . مثلًا مىشود در يك مدتى اجازه جهاد و دفاع ندهد و بگويد به خاطر مصلحتى مدتى صبر كنيد ، تحمل كنيد ، بعد دستور جهاد بدهد ، يعنى دستور صبر را لغو كند براى اينكه براى مدت موقت بوده . اين دستور را كه لغو مىكند معنايش اين است كه آن را از اول موقت قرار داده است .
هامش
( 1 ) بقره / 190