مبارزه با اخباريگرى
به هر حال اخباريگرى نهضتى بود بر ضديت عقل . جمود و خشكى عجيبى بر اين مسلك حكمفرماست . خوشبختانه افراد رشيدى مانند وحيد بهبهانى ، معروف به « آقا » كه آقايان آل آقا از نسل ايشان هستند ، و شاگردان ايشان و بعد مرحوم حاج شيخ مرتضى انصارى اعلى اللَّه مقامه با اين مسلك مبارزه كردند .
وحيد بهبهانى در كربلا بود . در آن وقت صاحب حدائق هم كه اخبارى متبحرى است در كربلا بود و هر دو حوزه درس داشتند . وحيد مسلك اجتهاد داشت و صاحب حدائق مسلك اخبارى و قهراً مبارزه سختى بود . بالاخره وحيد بهبهانى صاحب حدائق را شكست داد . مىگويند شاگردهاى مبرّز وحيد بهبهانى از قبيل كاشف الغطاء و بحرالعلوم و سيد مهدى شهرستانى همه اول شاگرد صاحب حدائق بودند و بعد آمدند به درس وحيد و درس صاحب حدائق را ترك كردند .
ولى البته صاحب حدائق يك اخبارى ملايمى است ، خودش مدعى است كه مسلك او با مسلك مرحوم مجلسى يكى است ، متوسط بين اخبارى و اصولى است ، بعلاوه مردى متقى و خداترس و با ايمان بوده . با همهء اينكه وحيد بهبهانى با شدت با او مبارزه كرد و نماز جماعت خواندن با او را منع كرد ، او برعكس مىگفت نماز جماعت با آقاى وحيد صحيح است ، و مىگويند وقت مردن وصيت كرد كه نماز ميّت او را وحيد بهبهانى بخواند .
مبارزه شيخ انصارى از اين جهت بود كه يك پى ريزى متقنى براى علم اصول فقه كرد كه مىگويند خودش مىگفت اگر امين استرآبادى زنده بود اصول من را مىپذيرفت .
البته مكتب اخبارى در اثر اين مقاومتها شكست خورد و الان جز در گوشه و كنارها پيروانى ندارد ، ولى همه افكار اخباريگرى كه به سرعت و شدت بعد از پيدايش ملا امين در مغزها نفوذ كرد و در حدود دويست سال كم و بيش سيادت كرد از مغزها بيرون نرفته ، الان هم مىبينيد خيلىها تفسير قرآن را اگر حديثى در كار نباشد جايز نمىدانند . جمود اخباريگرى در بسيارى از مسائل اخلاقى و اجتماعى و بلكه پارهاى مسائل فقهى هنوز هم حكومت مىكند . فعلًا مجال شرح و بسط نيست .
يك چيز كه باعث رشد و نفوذ طرز فكر اخبارى در ميان مردم عوام مىشود آن