قصد و نيت شما باخبر است كه به چه منظور وارد خانه و محل كار كسى مىشويد .
آيهء بعد مىفرمايد : «
قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ وَ يَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ . . .
» يعنى بگو به مردان مؤمن كه ديدههاى خود را بخوابانند و عورت خويش را حفظ كنند . . .
عين و بصر .
در اين آيه كلمهء « ابصار » كه جمع بَصَر است به كار رفته است .
فرق است بين كلمهء « بصر » و كلمهء « عين » ، همان طورى كه در فارسى هم فرق است بين كلمهء « ديده » و كلمهء « چشم » . « عين » كه فارسى آن « چشم » است نام عضو مخصوص و معهود است با قطع نظر از كار آن ، ولى كلمهء « بصر » و همچنين فارسى آن « ديده » از آن جهت به چشم اطلاق مىشود كه كار مخصوص « ديدن » ( ابصار ) از آن سر مىزند . لذا اين دو كلمه اگرچه اسم يك عضو مىباشد ولى مورد استعمال آنها تفاوت دارد .
وقتى كه يك شاعر مىخواهد تناسب و زيبايى چشم معشوق را توصيف كند و نظر به عمل ديدن ندارد لفظ « چشم » را به كار مىبرد . در اين مورد استعمال لفظ « ديده » صحيح نيست زيرا در اينجا عنايت به خود چشم است ، به درشتى و ريزى و مشكى يا ميشى يا خمارى بودن آن است ، مثل اينكه شاعر مىگويد :
دو چشم مست تو خوش مىكشند ناز از هم * نمىكنند دو بد مست احتراز از هم
ولى وقتى عنايت به كار چشم يعنى عمل ديدن باشد كلمهء « ديده » را به كار مىبرند .
شاعر مىگويد :
« ديده را فايده آن است كه دلبر بيند » .
در آيهء مورد بحث چون عنايت به كار چشم يعنى عمل ديدن است كلمهء « أبصار » به كار رفته است نه كلمهء « عيون » .
غض و غمض .
كلمهء ديگرى كه در اين آيه به كار رفته است كلمهء « يَغُضّوا » است كه از مادهء « غضّ » است . « غضّ » و « غمض » دو لغت است كه هر دو در مورد چشم به كار مىرود و برخى آن دو را با هم اشتباه مىكنند . بايد معناى اين دو كلمه را نيز مشخص كنيم .