اگر همهء كرات آسمانى را هم تسخير كند ، عملش جنبهء تقدّس و احترام پيدا نمىكند .
عمل آن وقت مقدس است كه هدفى بيرون از خودپرستى داشته باشد « 1 » ، فقط به خاطر تكليف و وظيفه انجام شود ، خصوصاً تكاليفى كه بشر در برابر نوع و اجتماع دارد . « الْمَقْتولُ دونَ عِيالِهِ وَ مالِهِ » شهيد است ، چون به خاطر وظيفه و شرافت و تكليف وجدان و ديانت انجام مىگيرد نه به خاطر جلب منفعت مادى . حالا اگر انسان ، المقتول دون العدل و الحرّيه ، دون التوحيد و الايمان باشد ، قداست و قدّيسيتش به درجاتى بالاتر است .
حس تعالى و تقدّس حسى است اصيل در بشر و از صميم روح بشر سرچشمه مىگيرد مثل حس حقيقت خواهى ( علم ) ، نيكى خواهى ( اخلاق ) ، زيبايى خواهى ( جمال ) . و اين خود يكى از معماهاى وجود بشر است كه در برابر امورى ماوراى منافع محسوس و ملموس خود ، يك نوع تعظيم و تكريمى دارد و سر تعظيم فرود مىآورد .
البته هر ميل و طلبى از وجود يك احتياج عينى حكايت مىكند ؛ منتهاى امر ، مبدأ اين احتياج عينى جهازات بدن نيست ، همان مرتبهء مستقل روح انسان است .
سرسلسلهء مقدسات بشر ، ذات احديت است . خداوند ، قدّوس است ، منزّه از جميع نقصانات است على الاطلاق :
« هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ . . . »
« 2 » و لهذا مقدس ترين اعمال بشر مبارزه با شرك و بتپرستى است .
قيامهاى مقدس
قيامهاى مقدس و نهضتهاى مقدس ، از انبياء عظام شروع شده . در قرآن كريم در سورة الشعراء ، جهاد مقدس انبياء را خلاصه كرده است ؛ داستان موسى و ابراهيم و نوح و هود و لوط و صالح و شعيب و خاتم الانبياء را ذكر مىكند كه در راه مبارزه با
هامش
( 1 ) . اينجا بايد اين بحث تحقيق بشود كه ملاك اصلى قداست چيست ؟ چرا خودپرستى پليدى است و كار براى خدمت به غير و براى انجام وظيفه و مسئوليت يا براى رضاى خدا مقدس است ؟ آيا ملاك ، ماديت و تجرّد است ؟ آيا ملاك ، وجود و عدم است ؟ آيا ملاك ، حركت و توقف است ؟ آيا ملاك ، هماهنگى با اهداف جهان و حركت تكاملى جهان است ؟ و آيا علت تقدّس - همانطور كه در متن گفتهايم - ابدى شدن و جاودانگى و نجات از مرگ است ؟
( 2 ) . حشر / 23 .