فكر اسلام و منطق ايثار و گذشت است و آنچه در منطق حسين عليه السلام هرگز ديده نمىشود منافع و مصالح شخص خودش است « 1 » منطق حسين همان است كه فرمود : « خُطَّ الْمَوْتُ عَلى وُلْدِ آدَمَ . . . » ، همان است كه در جواب حرّ رياحى فرمود : « فَبِالْمَوْتِ تُخَوِّفُنى . . . » و بعد اشعار معروف را خواند : « سَأَمْضى وَ ما بِالْمَوْتِ عارٌ عَلَى الْفَتى . . . . » .
هدف مقدس و حس تعالى و تقدّس
كلمهء « شهيد » و « شهادت » از كلمات رايج معمولى است كه فقط در مورد بعضى افراد استعمال مىكنيم . هر كشته يا مردهاى شهيد نيست . روزى صدها نفر كشته مىشوند و هزارها نفر مىميرند و به آنها شهيد نمىگوييم . اطراف كلمهء « شهيد » را هالهاى از قدس و تعالى احاطه كرده است . به كسى شهيد گفته مىشود كه در يك راه مقدس و براى هدفى مقدس جان خود را از دست بدهد .
شهيد سه خصوصيت دارد : يكى اينكه در راه هدف مقدس كشته مىشود ، ديگر اينكه جاودانگى مىيابد ، سوم آن چيزى كه قبلًا گفتيم كه آنها محيط پاك مىدهند .
گفتم مقدس و نگفتم بزرگ . ممكن است مقصد ، بزرگ و با اهميت باشد ولى مقدس نباشد . اسكندر كه آرزوى جهانگيرى را تعقيب مىكرد ، هدفِ به اصطلاح بزرگ داشت ولى مقدس نبود و بلكه عالى هم نبود . كسى كه در اين راه كشته بشود ، در چشم بشر احترام و تقدّس ندارد « 2 » . او دايرهء خودپرستى خود را توسعه داده بود . همچو شخصى
هامش
( 1 ) . هربرت اسپنسر به نقل فروغى مىگويد : « بلندترين آرمان نيكان اين است كه در آدمسازى شركت كنند يعنى مصلح باشند » . پيغمبر ما فرمود : « بُعِثْتُ لِاتَمِّمَ مَكارِمَ الْاخْلاقِ » . خدا دربارهاش فرمود :« عَزِيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ »( توبه / 128 ) .
( 2 ) . شهيد كسى است كه به خون خود ارزش و ابديت و جاودانگى داده است . آن كس كه مال خود را صرف خدمت و بناى خير مىكند ، به مال خود ابديت و ارزش مىدهد . آن كس كه اثر علمى باقى مىگذارد ، به فكر خود و آن كس كه اثر صنعتى و فنى باقى مىگذارد ، به هنر خود و آن كس كه فرزند خود يا ديگران را تربيت مىكند ، به عمل خود ارزش و ابديت مىدهد ، و شهيد به خون خود ارزش و ابديت مىدهد . اين تفاوت ميان شهيد و ديگران هست كه شهيد پاكباخته است و « سودا چنين خوش است كه يك جا كند كسى » ، اما عالم يا مُنفق يا معلم يا مربى يا هنرمند قسمتى از مايملك خود را ارزش و ابديت مىدهد . قبلًا گفتيم كه عالم و مربى و صنعتگر و فيلسوف و منفق ، مديون شهدايند و شهدا مديون كسى نيستند . خون شهيد به زمين نمىريزد بلكه هزار برابر مىشود و به ديگران تزريق مىشود و در رگهاى ديگران براى هميشه جريان مىيابد ، و اين است معنى جاويد شدن خون شهيد و اين است معنى اينكه شهدا حماسه مىآفرينند ، و به همين جهت پيشوايان آرزوى شهادت مىكردند و به همين جهت اسلام در هر زمانى نيازمند به شهيد است .